Στους 9.470 ανέρχονται οι εμβολιασμοί που πραγματοποιήθηκαν μέχρι στιγμής στα εμβολιαστικά κέντρα της Ηπείρου.
Περισσότεροι από τους μισούς έγιναν από τα εμβολιαστικά κέντρα που λειτουργούν στο Νομό Ιωαννίνων ενώ εντύπωση προκαλεί ο αργός ρυθμός με τον οποίο εξελίσσονται στην Πρέβεζα.
Στο Νομό Ιωαννίνων έχουν γίνει μέχρι τώρα 5.709 εμβόλια, στο νομό Άρτας 1.781, στο Νομό Θεσπρωτίας έγιναν 1.150 εμβόλια και στην Πρέβεζα 830.
Το απόγευμα της Τετάρτης ο υπουργός Υγείας Βασίλης Κικίλιας στην ενημέρωση για την πανδημία ανέφερε ότι ενημέρωσε τα κόμματα της αντιπολίτευσης για τη στρατηγική της κυβέρνησης σχετικά με τον εμβολιασμό, ενώ στη συνέχεια αναφέρθηκε σε «ανησυχητικές καθυστερήσεις στις παραδόσεις των εμβολίων» από τις εταιρείες που κατασκευάζουν τα εμβόλια, αφήνοντας αιχμές.
«Η παραγωγή και διάθεση των εμβολίων παρουσιάζει ανησυχητικές καθυστερήσεις όσον αφορά την παράδοση. Οφείλουμε να εξετάσουμε κάτι πολύ σημαντικό, που σε μεγάλο βαθμό θα συνδιαμορφώσει το μέλλον του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Η ΕΕ οφείλει να διαπραγματεύεται από θέση ισχύος απέναντι σε επιχειρηματικούς ανταγωνισμούς. Οι επιχειρήσεις να αντιληφθούν ότι το σημαντικότερο μερίδιο της χρηματοδότησης για τα εμβόλια προήλθε από τα χρήματα των πολιτών. Τα κράτη-μέλη και οι επιχειρήσεις γνωρίζουν πως χωρίς υγεία δεν υπάρχει οικονομία», τόνισε στη συνέχεια αναφορικά με τα εμβόλια.
Ομόφωνη απόφαση κατά της εγκατάστασης ανεμογεννητριών στα όρια του Δήμου Ζαγορίου από την εταιρεία ΕΥΔΩΡΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ αλλά και έναντι όποιας άλλης αίτησης μελλοντικά δεν συμβαδίζει με το σκεπτικό του δημοτικού συμβουλίου, έλαβε το δημοτικό συμβούλιο Ζαγορίου, στη συνεδρίασή του το μεσημέρι της Τετάρτης.
Το αίτημα της εταιρείας ΕΥΔΩΡΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ αφορά την κατασκευή αιολικού Σταθμού 5MW σε μήκος 4000 μέτρων σε τμήμα της κορυφογραμμής «Τσούκα Ρόσια» από τη Λίμνη Πηγών Αώου έως τα Εικονίσματα (θέση «Νίτσα»). Η αίτηση στα κιτάπια της ΡΑΕ βρίσκεται σε κατάσταση «Αίτηση σε Αξιολόγηση».
Τα επιχειρήματα στα οποία ομοφωνούν οι δημοτικές παρατάξεις του δημοτικού συμβουλίου Ζαγορίου είναι σε γενικές γραμμές τα εξής:
Ο σχεδιασμός εγκατάστασης του Σταθμού αφορά θέση εντός των ορίων του Δήμου Ζαγορίου και του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου
Η μορφολογία της περιοχής και το δαιδαλώδες αλλά στενό δασικό δίκτυο θα οδηγήσουν στην διάνοιξη νέων, πλατύτερων και με ιδιαίτερα μεγάλες ακτίνες στροφών οδών με επακόλουθο αδιάθετες ποσότητες αδρανών, οι οποίες θα πρέπει ή να απομακρυνθούν ή να οδηγηθούν σε πρανή και άλλες επιχώσεις.
Η περιοχή που αιτείται η εγκατάσταση του Αιολικού Σταθμού είναι δασική και σε πολύ μεγάλο ποσοστό πυκνόφυτη με δάση Οξιάς Ρόμπολου και Πεύκου. Για τις ανάγκες της εγκατάστασης θα χρειαστεί να αποψιλωθεί μεγάλο τμήμα της κορυφογραμμής της «Τσούκα Ρόσιας». Κάτι που αντιβαίνει στη βιώσιμη διαχείριση των δασών της περιοχής. Να σημειωθεί ότι το δασικό δίκτυο έχει κατασκευαστεί για να εξυπηρετεί συγκεκριμένες ανάγκες όπως η υλοτομία μετά από διαχειριστική μελέτη και επίβλεψη του Δασαρχείου.
Η ζώνη που ορίζεταιαπό τις Τοπικές κοινότητες Δροσοχωρίου, Πέτρας, Χρυσοβίτσας, Φλαμπουραρίου και εκτείνεται και μετά την Βωβούσα ενώνουν έναν σημαντικό αριθμό περιοχών, που βρίσκονται εκατέρωθεν αυτής της νοητής ζώνης, και ανήκουν στο Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών: «ΦΥΣΗ 2000» (NATURA 2000). «Στην περιοχή του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου ο βαθμός προστασίας είναι ηπιότερος ενώ ο κύριος σκοπός της είναι η διαφύλαξη της φυσικής κληρονομιάς και η διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας σε συνάρτηση με τις ασκούμενες δραστηριότητες των κατοίκων, οι οποίες θα πρέπει να βελτιώνονται με κατεύθυνση τον παραδοσιακό χαρακτήρα τους και με παράλληλη παροχή δυνατοτήτων οικοτουριστικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων».
Από την προτεινόμενη θέση και σε απόσταση περίπου 5 χιλιομέτρων βρίσκεται ένας από τους δύο πυρήνες του Εθνικού Πάρκου Β. Πίνδου αυτός της «Βάλια Κάλντα». Ενώ σε εξίσου κοντινή απόσταση βρίσκονται και οι κορυφές Αυγό (2179μ) και Φλέγγα (2157μ). Πέρα από την αισθητική μόλυνση που θα επιφέρει η εγκατάσταση ειδικά για τον πυρήνα της «Βάλια Κάλντα» υπάρχει έντονος προβληματισμός και ανησυχία και για περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Λόγω της μικρής απόστασης από την Τεχνητή Λίμνη των Πηγών Αώου είναι πιθανή επιφόρτιση του μικροκλίματος της περιοχής και από την νέα εγκατάσταση.
Το υψόμετρο που θα κυμανθεί το έργο είναι μεταξύ 1600-1987 μέτρα και τα ύψη των πυλώνων 120-150 μέτρα. Κάνοντας την εγκατάσταση ορατή από μεγάλο τμήμα του Πάρκου και από υποαλπικά τοπία που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της Βόρειας Πίνδου και ότι αυτή αντιπροσωπεύει.
Η εγκατάσταση ανεμογεννητριών -μεταξύ των άλλων- θα θέσει σε κίνδυνο την προοπτική ένταξης του Ζαγορίου στη λίστα Πολιτιστικών Τοπίων UNESCO.
Η μόνη βιώσιμη λύση ανάπτυξης στο Ζαγόρι έχει επιλεγεί το μοντέλο που προβάλει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Βόρειας Πίνδου σε πολιτιστικό και φυσικό περιβάλλον και όχι οι παρεμβάσεις βιομηχανικού τύπου.
Σε μία ημέρα με υψηλούς συμβολισμούς πραγματοποιήθηκε μια αντίστοιχη συνάντηση, από την οποία όμως δεν έλειψαν για τα παρεπόμενα ζητήματα της επικαιρότητας για τα Ιωάννινα. Πράγματι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, υποδέχθηκε σήμερα, παγκόσμια Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος, στο Μέγαρο Μαξίμου, τον δήμαρχο Ιωαννιτών Μωυσή Ελισάφ.
«Είναι χαρά μου αυτή την τόσο συμβολική και ξεχωριστή ημέρα να υποδέχομαι τον πρώτο Εβραίο δήμαρχο στην πατρίδα μας», είπε ο πρωθυπουργός καλωσορίζοντας τον κ. Ελισάφ.
«Ευχαριστώ πάρα πολύ. Κύριε πρόεδρε είναι ύψιστη τιμή για εμένα και την πόλη και την κοινότητα με όλο αυτό το έργο», απάντησε ο δήμαρχος Ιωαννιτών.
Κατά τη συνάντηση, ο πρωθυπουργός τόνισε πως η Ελλάδα τιμά τη μνήμη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, στα οποία περιλαμβάνονται δεκάδες χιλιάδες Έλληνες εβραίοι, οι οποίοι καταδιώχθηκαν και εξολοθρεύθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Ο κ. Ελισάφ ενημέρωσε τον Κυριάκο Μητσοτάκη για την ιστορία των ισραηλιτικών κοινοτήτων της Ηπείρου, κάνοντας ιδιαίτερη μνεία σε όσους επέζησαν της θηριωδίας των Ναζί, ανάμεσά τους και η 97χρονη σήμερα θεία του, Χρυσούλα Ελιασά.
Επίσης, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην επίσκεψή του, τον περασμένο Ιούνιο, στο μνημείο του Ολοκαυτώματος Yad Vashem, στην Ιερουσαλήμ, όπου στις πλάκες των Δίκαιων των Εθνών βρίσκεται χαραγμένο και το όνομα της Ευαγγελίας Γεωργιάδου, αδελφής της γιαγιάς του, η οποία συγκαταλέγεται στους δεκάδες Έλληνες που με πράξεις μεγάλης γενναιότητας διέσωσαν εβραίους.
Επισημαίνεται ότι η Ελλάδα από το 2005 αποτελεί πλήρες μέλος της Διεθνούς Συμμαχίας για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος και έχει αναλάβει, με τη Διακήρυξη της Στοκχόλμης, να διατηρήσει στη συλλογική μνήμη τους συνανθρώπους μας που χάθηκαν στο Ολοκαύτωμα. Φέτος μάλιστα, η χώρα μας αναλαμβάνει για πρώτη φορά την προεδρία της Διεθνούς Συμμαχίας.
Κατά τη συνάντηση του πρωθυπουργού με τον κ. Ελισάφ συζητήθηκαν όμως οι προτεραιότητες του Δήμου Ιωαννιτών, μεταξύ των οποίων και η συγκέντρωση και συστέγαση όλων των δημοτικών υπηρεσιών σε ένα παλιό κτίριο του πανεπιστημίου της πόλης, το οποίο σήμερα ανήκει στην ΕΤΑΔ. Στόχος είναι, όπως είπε ο κ. Ελισάφ, αν παραχωρηθεί στον Δήμο, να ανακατασκευαστεί για να γίνει το νέο δημαρχιακό μέγαρο.
Οι κ.κ. Μητσοτάκης και Ελισάφ συζήτησαν και το θέμα της διαχείρισης της πανδημίας, με τον πρωθυπουργό να δίνει συγχαρητήρια για τον τρόπο που αντιμετωπίστηκε η έξαρση του ιού από τον Δήμο Ιωαννιτών και την Περιφέρεια Ηπείρου.
Αισιόδοξει εξακολουθεί να παραμένει η Περιφέρεια Ηπείρου για την κατασκευή του οδικού άξονα Ιωάννινα Κακαβιά. Όπως δήλωσε ο Περιφερειάρχης κ. Αλέξανδρος Καχριμάνης σε συνάντηση που είχε στην Αθήνα με τον Γενικό Γραμματέα Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ κ. Δημήτρη Σκάλκο, ενημερώθηκε ότι για ένταξη του έργου στο Ταμείο Ανάκαμψης υπάρχει θετική εισήγηση της Α΄ Επιτροπής της Ε.Ε. που εξετάζει τις προτάσεις των χωρών. Η τελική απόφαση θα ανακοινωθεί στο τέλος Φεβρουαρίου ή στις αρχές Μαρτίου.
Μέχρι τότε θα εξακολουθεί να υπάρχει αγωνία, που έχει να κάνει κυρίως με τη γενικότερη προσέγγιση της Ε.Ε. που δεν καλοβλέπει την ένταξη έργων συγκοινωνιακών υποδομών στο Ταμείο Ανάκαμψης. Στην ίδια κατηγορία βρίσκεται και η ολοκλήρωση του Ε-65, ενώ από ότι προέκυψε από την ενημέρωση του Γ.Γ. προς τον Περιφερειάρχη δεν πρόκειται να προταθεί και φυσικά να ενταχθεί άλλο οδικό έργο στο συγκεκριμένο πρόγραμμα. Εν αναμονή της τελικής απόφασης, όπως είπε ο Περιφερειάρχης, η Περιφέρεια πρέπει να επικαιροποιήσει τη μελέτη του έργου Γιάννενα- Κακαβιά και ειδικά του τμήματος Καλπάκι- Κακαβιά.
Ο χαρακτηρισμός «μεγάλο έργο» που έχουμε προσδώσει στις παρακάτω τρεις δράσεις που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα της πολιτικής συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΕΣΠΑ 2014 – 2020, έγινε επί τη βάσει του προϋπολογισμού τους. Πράγματι, ενώ υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις για να χαρακτηριστεί ένα έργο ως «μεγάλο» (για την Ήπειρο δεν υπάρχουν τέτοια έργα ενταγμένα στο ΕΣΠΑ 2014 – 2020), επιλέγουμε εδώ να παρουσιάσουμε τα τρία έργα του συγκεκριμένου προγράμματος με προϋπολογισμό άνω των είκοσι πέντε εκατομμυρίων ευρώ. Είναι σαφές βέβαια, ότι κάθε πράξη που εντάσσεται στο πρόγραμμα ΕΣΠΑ αποτελεί πολύτιμη προσθήκη στην προσπάθεια οικονομικής και μη ανάπτυξης, αλλά εδώ θα επικεντρώσουμε στο επενδυτικό, από πλευράς προϋπολογισμού, αντίκτυπο των έργων αυτών.
Το έργο με τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό για την Περιφέρεια Ηπείρου αφορά το πλησιέστερο λιμάνι της χώρας μας με την Ιταλία και τις Βαλκανικές χώρες της Αδριατικής Θάλασσας, το Λιμάνι της Ηγουμενίτσας. Το έργο αφορά στην κατασκευή της Γ1 φάσης του Νέου Λιμένα Ηγουμενίτσας και περιλαμβάνει τις απαιτούμενες εργασίες για τη δημιουργία τριών νέων θέσεων πρόσδεσης πλοίων, εργασίες που αφορούν στη διαμόρφωση των χερσαίων χώρων, έργα οδοποιίας και κυκλοφοριακά έργα, υδραυλικά έργα αποχέτευσης χερσαίας ζώνης και των περιοχών όπισθεν αυτής, κτιριακές εγκαταστάσεις και εργασίες διαμόρφωσης του περιβάλλοντα χώρου. Στον προϋπολογισμό περιλαμβάνονται δαπάνες που αφορούν σε απαλλοτριώσεις για απόκτηση ιδιοκτησίας γης, υπηρεσίες συμβούλου διαχείρισης, και για αρχαιολογικές έρευνες. Το έργο βρίσκεται από τις 5.10.2020 στο στάδιο της προέγκρισης σύμβασης και ήδη έχουν απορροφηθεί κοντά στα 23 εκατομμύρια ευρώ για την υλοποίηση του (ποσοστό απορρόφησης 47,93%).
2. Ολοκληρωμένη Διαχείριση Λυμάτων Δήμου Ιωαννιτών για την προστασία της Λίμνης Παμβώτιδας – Β Φάση (Ολοκλήρωση) – προϋπολογισμός 36.276.420 €
Με περιβαλλοντικό χαρακτήρα το επόμενο έργο στην λίστα μας, που αφορά στην προσπάθεια αποφυγής κατάληξης των λυμάτων της πόλης των Ιωαννίνων στην Λίμνη Παμβώτιδα. Συγκεκριμένα, το αντικείμενο της δράσης είναι η ολοκλήρωση της μελέτης των έργων αποχέτευσης του Δήμου Ιωαννιτών, η κατασκευή των υποδομών σε δίκτυα ακαθάρτων στον οικισμό Καρδαμίτσια – Εξοχή, καθώς και τις υποστηρικτικές αρχαιολογικές εργασίες – έρευνες που θα απαιτηθούν κατά την κατασκευή τους και η επέκταση της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων (ΕΕΛ) Ιωαννίνων, ώστε να καλύψει τις ανάγκες των νέων οικισμών που θα αποκτήσουν δίκτυο αποχέτευσης. Για το έργο έχουν υπογραφεί δύο συμβάσεις από τις έξι συνολικά που αφορούν στην εκτέλεση του και ήδη έχουν απορροφηθεί κοντά στα 4 εκατομμύρια ευρώ για την υλοποίηση του (ποσοστό απορρόφησης 10,98%).
Οι δρόμοι δεν θα μπορούσαν να λείπουν από τα μεγάλα σε προϋπολογισμό έργα. Η συγκεκριμένη πράξη αφορά στην υλοποίηση του έργου: “Ολοκλήρωση μεγάλου δακτυλίου πόλης Ιωαννίνων (κόμβος Πανηπειρωτικού σταδίου – κόμβος Βογιάνου)”. Το οδικό δίκτυο ξεκινά από τον ήδη κατασκευασμένο ισόπεδο κυκλικό κόμβο στην συμβολή της λεωφόρου Γεννηματά με την οδό Βογιάνου και καταλήγει στη συμβολή της οδού πρόσβασης προς το Πανηπειρωτικό στάδιο με την οδό Ιωαννίνων στην Ανατολή. Έχει συνολικό μήκος 4.3 χμλ περίπου και περιλαμβάνει τη δημιουργία επτά σύγχρονων ισόπεδων κυκλικών κόμβων, παράπλευρων και κάθετων οδών ώστε να επιτυγχάνεται η ασφαλής σύνδεση και εξυπηρέτηση των παρόδιων ιδιοκτησιών. Το έργο εντάχθηκε στις 6.09.2019 στο πρόγραμμα ΕΣΠΑ και προς το παρόν δεν έχουν απορροφηθεί κονδύλια για την υλοποίηση του.
Στην σειρά των έργων με τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό (αλλά πλέον κάτω από τα είκοσι πέντε εκατομμύρια ευρώ) ακολουθούν η αναβάθμιση κτιρίων και βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στον οικιακό κτιριακό τομέα – Γ’ Κύκλος στα πλαίσια του Εξοικονομώ – Αυτονομώ, η κατασκευή της οδού Σταύρου Νιάρχου, η Εγκατάσταση Επεξεργασίας Αστικών Στέρεων Αποβλήτων (Α.Σ.Α) Περιφέρειας Ηπείρου και η παράκαμψη του αρχαιολογικού χώρου της Νικόπολης.
Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου «Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας» είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οικονομία … κλίμακας προσπάθησε να επιτύχει διακινήτης αλλοδαπών, ο οποίος συνελήφθη να μεταφέρει με βανάκι που κινούνταν στην Εγνατία Οδό 17 (!) αλλοδαπούς, όμως τελικά δεν κατάφερε να τους πάει στον … προορισμό τους. Αστυνομικοί της Ασφάλειας Ιωαννίνων εντόπισαν το όχημα και επιχείρησαν να το ελέγξουν στα διόδια Δροσοχωρίου. Αρχικά ο οδηγός σταμάτησε, όμως στη συνέχεια αποπειράθηκε να διαφύγει αναπτύσσοντας ταχύτητα. Αποτέλεσμα ήταν να ακολουθήσει καταδίωξη και τελικά ο διακινητής παράτησε το βαν στην έξοδο προς Δωδώνη και τράπηκε σε φυγή. Οι 17 αλλοδαποί που μετέφερε συνελήφθησαν, όπως και ο ίδιος έπειτα από καταδίωξη. Όπως προέκυψε από την επακόλουθη αστυνομική έρευνα, ο συλληφθείς οδηγός, ο οποίος δεν είχε καν άδεια οδήγησης, είχε παραλάβει τους αλλοδαπούς από τη Θεσσαλονίκη με σκοπό να τους μεταφέρει στα ελληνοαλβανικά σύνορα, έναντι χρηματικής αμοιβής που κυμαίνονταν από 1.200 έως 1.500 ευρώ κατ’ άτομο, τα οποία θα κατέβαλαν συγγενείς τους όταν θα έφταναν στον τελικό προορισμό τους σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Στο πλαίσιο των ερευνών κατασχέθηκαν:
• το παραπάνω αυτοκίνητο, που έφερε πινακίδες κυκλοφορίας ρουμανικών αρχών,
• συσκευασία με ακατέργαστη κάνναβη βάρους 2,3 γραμμαρίων και πλαστικός τρίφτης που βρέθηκαν στο πατάκι του οδηγού και
• χρηματικό ποσό 95 ευρώ και κινητό τηλέφωνο που βρέθηκαν στην κατοχή του οδηγού.
Νεκρό γράμμα το τελωνείο της Μέρτζιανης l Επιτακτική ανάγκη ο εκσυγχρονισμός των δυο τελωνείων
Αν και αποτελεί την πιο σημαντική πύλη προς τα δυτικά Βαλκάνια και την Ευρώπη, ο Μεθοριακός Σταθμός της Κακαβιάς εξακολουθεί να παρουσιάζει εικόνα εγκατάλειψης και αδιαφορίας! Το ίδιο ισχύει και για το τελωνείο Μέρτζιανης, αφού είναι σαν να μην υπάρχει λειτουργικά (μόνο μια βάρδια τελωνειακού και μια αστυνομικού υπάρχει). Καταλαβαίνετε λοιπόν την στάθμη των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Προφανώς και δεν είναι κάτι που προέκυψε σήμερα, αλλά τώρα, με την πανδημία του κορωνοϊού, επανέρχεται στην επικαιρότητα, προκειμένου να διορθωθούν πολλά κακώς κείμενα, κυρίως σε ότι αφορά τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεών του και τη διευκόλυνση των υγειονομικών κυρίως ελέγχων. Τέλος, ακόμη και τη νύχτα ο φωτισμός στο μεθοριακό σταθμό Κακαβιάς είναι ανεπαρκής, ενώ σχεδόν μηδενικός είναι στον ευρύτερο χώρο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια της περιοχής…
Ο περιορισμός των μετακινήσεων λόγω της πανδημίας, δίνει την ευκαιρία για να πραγματοποιηθούν τώρα οι κατάλληλες παρεμβάσεις για την διόρθωση αυτής της εικόνας. Αρκεί βέβαια κάποιος να ενεργοποιηθεί…
Πως η Πολιτική Συνοχής της ΕΕ συμβάλει στον ψηφιακό μετασχηματισμό των κατασκευών και της οικοδομής
του Θοδωρή Καραουλάνη (euractiv.gr)
Έχετε προσέξει στις ξένες τηλεοπτικές σειρές, κυρίως τις αστυνομικές ή δράσης, πόσο «εύκολα» βρίσκουν οι αρχές, όταν υπάρχει ανάγκη, τα σχέδια των κτιρίων; Αυτά που ονομάζουν, από την εποχή που τα σχέδια γίνονταν στο χέρι, blueprints; Για παράδειγμα σε φωτιές ή σεισμούς, ή όταν θέλουν να εντοπίσουν πως θα μπουν και θα κινηθούν σε ένα κτίριο με ομήρους;
Αυτό με το οποίο έχουμε εξοικειωθεί στην μικρή και μεγάλη οθόνη ότι συμβαίνει στο εξωτερικό, γνωρίζουμε καλά ότι αποτελούσε επιστημονική φαντασία στη χώρα μας, όπου τα αρχεία των πολεοδομιών και τα σχέδια των κτιρίων είναι έντυπα, οι φάκελοι κατακερματισμένοι σε δεκάδες υπηρεσίες. Και όλα αυτά παρά το γεγονός ότι το δημόσιο διατηρεί δεκάδες βάσεις δεδομένων και ηλεκτρονικά αρχεία με στοιχεία ακινήτων (Κτηματολόγιο, Ε9, e-poleodomia, δημοτικά τέλη, μελέτες πυρασφάλειας, άδειες λειτουργίας επιχειρήσεων κλπ).
Πως θα σας φαινόταν να γίνονται όλες οι αδειοδοτήσεις για την κατασκευή ενός κτιρίου ή για την άδεια λειτουργίας ενός μαγαζιού ή επιχείρησης μέσα από τον υπολογιστή; Θα θέλατε να μαθαίνετε εκ των προτέρων αν, πώς και τί επιτρέπεται να γίνει σε κάθε οικόπεδο της χώρας; Μπορούμε να έχουμε άμεσα διαθέσιμα όλα τα στοιχεία, δικαιολογητικά και τα σχέδια ενός κτιρίου σε περίπτωση φυσικής καταστροφής;
Όλα αυτά, που κάποτε ίσως φαίνονταν σενάρια επιστημονικής φαντασίας, έχουν αρχίσει να γίνονται πραγματικότητα στη χώρα μας, με πόρους κυρίως της Πολιτικής Συνοχής της ΕΕ. Και αλλάζουν ήδη τον τρόπο που λειτουργεί η αγορά ακινήτων και κατασκευών.
Το Κτηματολόγιο είναι η υποδομή
Η βάση πίσω από όλα αυτά είναι το Κτηματολόγιο της χώρας, που τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ στηρίζουν συνεχώς από το 1995, το λεγόμενο μεγαλύτερο μεγάλο έργο της χώρας. Μπορεί η κτηματογράφηση ακόμη να βρίσκεται σε εξέλιξη και το Κτηματολόγιο να καταστεί πλήρως λειτουργικό σε όλη τη χώρα στην μορφή που αφορά τους πολίτες τα επόμενα 3-5 χρόνια, αλλά ήδη είναι λειτουργική η βασική υποδομή πάνω στην οποία αναπτύσσονται αλλεπάλληλες υπηρεσίες. Και μία από αυτές, που δεν γνωρίζουν πολλοί, είναι η παροχή του ψηφιακού του – χαρτογραφικού και γεωχωρικού – υποβάθρου (του αναλυτικού και ακριβούς χάρτη όλης της χώρας) σε άλλες υπηρεσίες. Αυτή η λειτουργία του Κτηματολογίου ως πληροφοριακής υποδομής για το δημόσιο είναι που βάρυνε και στην απόφαση για τη μεταφορά της αρμοδιότητας του από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, στις αρχές Ιανουαρίου, στον τελευταίο ανασχηματισμό της κυβέρνησης Μητσοτάκη.
Ηλεκτρονικά οι οικοδομικές άδειες
Η ηλεκτρονική έκδοση οικοδομικών αδειών αποτελεί μία από τις πιο μεγάλες μεταρρυθμίσεις στις διαδικασίες αδειοδότησης της χώρας, καθώς όλη η διακίνηση εγγράφων και οι διαδικασίες γίνονται και παρακολουθούνται ψηφιακά, από τον Νοέμβριο του 2018 που ξεκίνησε η παραγωγική λειτουργία τους συστήματος. Η έκθεση Doing Business της Παγκόσμιας Τράπεζας έχει τεκμηριώσει ήδη και επίσημα τη συμβολή του συστήματος e-adeies στην επιτάχυνση των διαδικασιών και στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
Όπως εξηγεί στην euractiv.gr ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός, «οι μηχανικοί υποβάλλουν ηλεκτρονικά τους φακέλους των αδειών δόμησης και οι υπηρεσίες ελέγχουν και διεκπεραιώνουν ηλεκτρονικά τα αιτήματα, με τις άδειες να εκδίδονται ηλεκτρονικά και με πλήρη διαφάνεια σε κάθε στάδιο της διαδικασίας. Όλοι οι εμπλεκόμενοι πλέον γνωρίζουν σε ποιο σημείο βρίσκεται η κάθε υπόθεση και κάθε βήμα για την έκδοση μιας άδειας έχει χαρτογραφηθεί και παρακολουθείται».
Τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν από το ΤΕΕ δείχνουν ότι εκδόθηκαν ή διεκπεραιώθηκαν ηλεκτρονικά πάνω από 100.000 οικοδομικές άδειες, με πάνω από 5 εκατομμύρια συνημμένα αρχεία, σε ενάμιση χρόνο λειτουργίας. Ο Πρόεδρος του ΤΕΕ προσθέτει πως «τώρα που απέκτησε και η κοινωνία και η δημόσια διοίκηση ακόμη μεγαλύτερη εξοικείωση με τις ηλεκτρονικές διαδικασίες, λόγω των lockdown, νομίζω ότι είναι η ώρα να τρέξουν και όλα τα υπόλοιπα, οι διαδικασίες που δεν έχουν ενταχθεί ακόμη στο σύστημα e-adeies. Για παράδειγμα, να γίνονται όλες οι διαδικασίες και εγκρίσεις που απαιτούνται για την έκδοση οικοδομικής άδειας μέσα από το ηλεκτρονικό σύστημα, όπως οι βεβαιώσεις του δασαρχείου, της αρχαιολογίας, του κτηματολογίου. Ακόμη και οι ασφαλιστικές εισφορές των οικοδομικών έργων θα μπορούσαν να ενταχθούν, όπως και η ενημέρωση της Αστυνομίας ή τα γραφεία Πυρασφάλειας της Πυροσβεστικής. Μπορούμε να προχωρήσουμε ακόμη πιο δυναμικά, ακόμη περισσότερο: να εντάξουμε με τον ίδιο τρόπο τις διαδικασίες για τη σύνδεση των οικοδομών με το φυσικό αέριο ή την ηλεκτροδότηση. Με ξεκάθαρους κανόνες, κοινό πλαίσιο και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα. Έτσι θα ξέρουν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις ότι θα μπορούν να παρακολουθούν το σύνολο της υπόθεσής τους ηλεκτρονικά και οι μηχανικοί ότι μπορούν να ολοκληρώσουν το σύνολο μιας αδειοδότησης οικοδομικού έργου ηλεκτρονικά. Και οι συναρμόδιες υπηρεσίες να γνωρίζουν και να παρακολουθούν τις υποθέσεις ηλεκτρονικά, χωρίς χαμένες ώρες και κόστος που δεν χρειάζεται πλέον να επωμίζεται ούτε το δημόσιο ούτε οι πολίτες.»
Σημειώνεται ότι η «καρδιά» της ηλεκτρονικής έκδοσης οικοδομικών αδειών, η βάση δεδομένων που την υποστηρίζει, αναπτύχθηκε από το ΤΕΕ με πόρους από την Πολιτική Συνοχής της ΕΕ, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης τα τελευταία 10 χρόνια.
Έρχεται η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου
Ένα ακόμη νέο πληροφοριακό σύστημα που μπαίνει στη ζωή μας σε λίγες ημέρες είναι η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίων, που έχει ετοιμάσει και λειτουργεί το ΤΕΕ, θα ενσωματώνονται όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά, στοιχεία και σχέδια για κάθε ακίνητο, στην πραγματική του κατάσταση (και όχι στην θεωρητική, με βάση την άδεια οικοδομής που κάποτε κατασκευάστηκε), όπως ακριβώς είναι σήμερα.
Ταυτόχρονα, δύο νέα έγγραφα, ηλεκτρονικά και έντυπα, καθιερώνονται στο πεδίο των ακινήτων και των συναλλαγών, τα οποία ενσωματώνουν και αντικαθιστούν δεκάδες έγγραφα και διαδικασίες που χρησιμοποιούν μηχανικοί και συμβολαιογράφοι στις μεταβιβάσεις ακινήτων, όπως η βεβαίωση μηχανικού για την ύπαρξη ή μη αυθαιρεσιών, το ενεργειακό πιστοποιητικό, το ΚΑΕΚ του Κτηματολογίου κλπ. Πρόκειται για το Απόσπασμα Ταυτότητας Κτιρίου/ Διηρημένης Ιδιοκτησίας και για το Πιστοποιητικό Πληρότητας Ταυτότητας Κτιρίου/ Διηρημένης Ιδιοκτησίας.
Ήδη το νέο πληροφοριακό σύστημα της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου τρέχει πιλοτικά και δοκιμαστικά από την 1η Γενάρη 2021, καθώς αργά το απόγευμα της 31ης Δεκέμβρη 2020 το ΤΕΕ «ανέβασε» την πλατφόρμα σε λειτουργία. Το ΥΠΕΝ και το ΤΕΕ έχουν ενημερώσει ότι το νέο σύστημα θα τρέχει υποχρεωτικά από 1η Φλεβάρη 2021 και οι τελικές σχετικές υπουργικές αποφάσεις προχωρούν άμεσα από τον υφυπουργό ΠΕΝ Νίκο Ταγαρά, ο οποίος – κατά σύμπτωση – είναι ο ίδιος που το προετοίμασε θεσμικά την περίοδο 2014-2015 που ήταν, τότε, αναπληρωτής υπουργός ΠΕΚΑ. Χρειάστηκαν όμως ακόμη 5 χρόνια για να φτάσουμε ως εδώ…
Το ΥΠΕΝ και το ΤΕΕ, που «τρέχει» το σύστημα μέσα από το gov.gr, σημειώνουν ότι προοδευτικά θα διασυνδεθεί με όλα τα ηλεκτρονικά συστήματα για τα ακίνητα: τις οικοδομικές άδειες, το Κτηματολόγιο, τα αυθαίρετα, και εν τέλει και με την ΓΓΠΣ. Πιθανότατα και με τους φορείς των δικτύων κοινής ωφέλειας. Σημειώνεται ότι η βάση δεδομένων και αυτού του συστήματος έχει χρηματοδοτηθεί από πόρους της Πολιτικής Συνοχής της ΕΕ από το προηγούμενο ΕΣΠΑ 2009-2013, στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού των πληροφοριακών συστημάτων που χρησιμοποιούν οι μηχανικοί, καθώς το ΤΕΕ τη δημιούργησε και είναι λειτουργική ήδη από το 2014-2015 αλλά δεν είχε ακόμη ενεργοποιηθεί. Τον τελευταίο ένα χρόνο το ΤΕΕ προσάρμοσε το σύστημα στις νομοθετικές αλλαγές και σε συνεργασία με το ΥΠΕΝ έβαλαν τις τελευταίες πινελιές σε ένα σύστημα που αλλάζει τον τρόπο – και την ασφάλεια δικαίου – με τον οποίο γίνονται οι συναλλαγές ακινήτων στη χώρα.
Τα επόμενα βήματα ψηφιακού μετασχηματισμού
Δύο είναι τα βασικά επόμενα βήματα για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του χώρου των κατασκευών και της αδειοδότησης. Το πρώτο είναι το ολοκληρωμένο, ενιαίο, κεντρικό, ηλεκτρονικό σύστημα αδειοδότησης όλων των οικονομικών δραστηριοτήτων, που θα αποτελεί one-stop shop για την έκδοση αδειών κάθε είδους που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία για τις επιχειρήσεις τις επενδύσεις. Παρότι προβλέπεται από τη νομοθεσία από το 2017, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές που μίλησαν στην euractiv.gr, είναι θέμα εβδομάδων ή μηνών, να ξεκινήσει και αυτό το έργο, που θα κληθεί να φέρει εις πέρας και πάλι πιθανότατα το ΤΕΕ, καθώς είναι το μόνο που έχει αντίστοιχη πανελλαδική τεχνογνωσία με το σύστημα e-adeies για τις οικοδομές.
Ακολουθεί ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης και μαζί το Εθνικό Μητρώο Υποδομών, για τη δημιουργία των οποίων ήδη αυτές τις ημέρες το ΤΕΕ τρέχει διαγωνισμό για την υλοποίησή τους. Ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης, τον οποίο η νυν κυβέρνηση θεσμοθέτησε με νόμο, μετά από 5 χρόνια προτάσεων και προσπαθειών του ΤΕΕ, είναι μία ολοκληρωμένη, θεσμικά θωρακισμένη και σύγχρονη λύση για τη δημιουργία ενός και μόνο ψηφιακού χάρτη, κοινού για όλη την δημόσια διοίκηση αλλά και τους πολίτες, με όλες τις «θεσμικές γραμμές», δηλαδή με όλα τα απαραίτητα γεωχωρικά δεδομένα για την αδειοδότηση κάθε είδους επένδυσης. Στόχος είναι να μπορεί ο οποιοσδήποτε πολίτης, μηχανικός ή επενδυτής, από το σπίτι του ή το γραφείο του, με το πάτημα ενός κουμπιού στον υπολογιστή του, να πάρει ολοκληρωμένη, έγκυρη και θεσμικά ασφαλή πληροφορία, με ισχύ διοικητικής πράξης, για το τί επιτρέπεται, τί απαγορεύεται, με ποιους όρους και προϋποθέσεις, για να φτιάξει αυτό που τον ενδιαφέρει. Ένας χάρτης με βάση το υπόβαθρο του Κτηματολογίου, που θα περιλαμβάνει: την οικοδομική και ρυμοτομική γραμμή, τα όρια των δασικών εκτάσεων, τα όρια των προστατευόμενων περιοχών, τα όρια των αρχαιολογικών χώρων, τις γραμμές των αιγιαλών και της παραλίας και όλες τις απαραίτητες θεσμικές γραμμές και επιπλέον τους όρους δόμησης και τις χρήσεις γης. Όταν τελειώσει η κτηματογράφηση της χώρας, θα προστεθούν και τα όρια όλων των οικοπέδων. Σημείο – κλειδί στην πρόταση είναι η προοπτική να αποτελεί το εξαγόμενο αρχείο από το πληροφοριακό σύστημα του ψηφιακού χάρτη διοικητική πράξη. «Ο ενιαίος ψηφιακός χάρτης είναι μεταρρύθμιση που πρότεινα και πιέσαμε πολλοί και πολλαπλά για να έρθει. Και για την οποία όλοι συμβάλλαμε με συζητήσεις και ζυμώσεις σε κάθε επίπεδο της διοίκησης και της Πολιτείας» αναφέρει ο Γιώργος Στασινός.
Σύμφωνα με πληροφορίες της euractiv.gr τόσο το Ενιαίο Κεντρικό Σύστημα Αδειοδότησης Οικονομικών Δραστηριοτήτων όσο και ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης και το Εθνικό Μητρώο Υποδομών, έχουν ήδη ενταχθεί στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και η κυβέρνηση εξετάζει αν η υλοποίησή τους θα ενταχθεί εντέλει στο Ταμείο Ανάκαμψης ή στο ΕΣΠΑ 2021-2027, σε κάθε περίπτωση όμως η χώρα θα αξιοποιήσει και για αυτά τα συστήματα τους πόρους της Πολιτικής Συνοχής της ΕΕ.
Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου «Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας» είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Γιατί το παιχνίδι της βιώσιμης ανάπτυξης θα κριθεί στις πόλεις. Και πως θα το κερδίσουμε.
Αλέξανδρος Καρύδης-Καρανδρέας
Δικηγόρος, Συνιδρυτής Sporos Platform
Η Kυκλική Oικονομία έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας. Βγαίνει πολλαπλά ενισχυμένη – και αναμφίβολλα δικαιωμένη – από την πανδημία, με τις «κυκλικές» επενδύσεις στα χρηματιστήρια να εξαπλασιάζονται μέσα σε 8 μήνες (Ellen MacArthur Foundation, 2020). Πλέον αποτελεί διακυρηγμένη κορυφαία προτεραιότητα σε όλα τα κέντρα λήψης αποφάσων παγκοσμίως, δημόσια και ιδιωτικά: από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Κίνα, τον OECD και τις Κεντρικές Τράπεζες, μέχρι κολoσσούς όπως η BlackRock, η IKEA, η Google και η Η&Μ. Όλοι συμφωνούν σε ένα συμπέρασμα: η Κυκλική Οικονομία θα πετύχει ή θα αποτύχει στις πόλεις.
Γιατί οι Πόλεις είναι σημαντικές;
Σήμερα, οι πόλεις καταναλώνουν πάνω από τα δύο τρίτα της παγκόσμιας ενέργειας, ενώ παράγουν το 80% των αερίων του θερμοκηπίου και τουλάχιστον το 50% των συνολικών απορριμάτων. Το «ευθύγραμμο» μοντέλο που εφαρμόστηκε μέχρι στιγμής, όπου εκμεταλλευόμαστε παρθένες πρώτες ύλες, παράγουμε προϊόντα τα οποία καταναλώνουμε συνήθως πολύ σύντομα και στη συνέχεια πετάμε ως άχρηστα (“take-make-consume-waste”), έχει φτάσει στα όριά του. Ήδη βιώνουμε τις δραματικές συνέπειες, που θα επιδεινωθούν εκθετικά τα επόμενα χρόνια, αν δεν αλλάξουμε πλεύση άμεσα και αποφασιστικά. Δεν είναι μόνο η αλόγιστη εξάντληση των φυσικών πόρων, η ραγδαία μείωση της βιοποικιλότητας, η επιβάρυνση του περιβάλλοντος, η υποβάθμιση της δημόσιας υγείας και της ποιότητας ζωής, ειδικά στις πόλεις. Οι οικονομικές επιπτώσεις είναι εξίσου σημαντικές, με καταστροφή αξίας που συνεπάγεται απώλεια ΑΕΠ, επενδύσεων και τοπικών θέσεων εργασίας.
“Trillion Dollar Opportunity”
Η Κυκλική Οικονομία αποτελεί τη μεγαλύτερη ευκαιρία για να αναστρέψουμε την πορεία, τροφοδοτώντας μια ανάπτυξη βιώσιμη, ανθεκτική και δίκαιη, που αποσυνδέει τη δημιουργία αξίας από την κατασπατάληση φυσικών πόρων, στηριζόμενη σε νέα μοντέλα συνεργασίας, καινοτομίας και αλληλεξάρτησης. Δεν είναι απλώς πιο αποδοτική διαχείριση αποβλήτων ή περισσότερη ανακύκλωση, αλλά μια πολυεπίπεδη και ολιστική συστημική μετάβαση στη σχέση μεταξύ οικονομίας, κοινωνίας, περιβάλλοντος και εργασίας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της McKinsey και του World Economic Forum, η Κυκλική Οικονομία αντιπροσωπεύει μια ευκαιρία ενός τρις USD μέχρι το 2025 (“Trillion Dollar Opportunity”), που μπορεί να ξεπεράσει τα 4,5 τρις USD μέχρι το 2030. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολογίζει ότι η στροφή στην Κυκλική Οικονομία σημαίνει εξοικονόμηση κόστους 600 δις € για τις επιχειρήσεις της ΕΕ, δημιουργία 600.000 νέων θέσεων εργασίας και μείωση των ανθρακικών εκπομπών κατά 450 εκ. τόνους μέχρι το 2030, με αύξηση του μέσου διαθέσιμου εισοδήματος για κάθε νοικοκυριό κατά 3.000€ ετησίως.
Βέλτιστες Πρακτικές που κάνουν τη διαφορά
Η κυκλική μετάβαση, συνδυαζόμενη με μια Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης, δημιουργεί μοναδικές ευκαιρίες ειδικά για τους Δήμους και τις Περιφέρειες, με πρωταγωνιστές τις τοπικές κοινωνίες. Ήδη η Βόρεια Ευρώπη επιδεικνύει εντυπωσιακά “success stories”, όπως η δυναμικά αναπτυσσόμενη Umea της Σουηδίας ή το Groningen της Ολλανδίας. Η Umea επανασχεδιάζει και «μοιράζεται» τα πάντα σε δημοτικό επίπεδο, από αθλητικό εξοπλισμό, ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες και κτηριακές υποδομές μέχρι οικοδομικά εργαλεία, μέσα μεταφοράς και πλατφόρμες καινοτομίας, με το μοντέλο «προϊόν-ως-υπηρεσία», αυξάνοντας δυναμικά τον πληθυσμό της με νέους επιστήμονες, παρότι βρίσκεται κοντά στον Αρκτικό Κύκλο. Κλειδί της επιτυχίας η ουσιαστική δημοκρατική διαβούλευση και συμμετοχή. Το Groningen, μητρόπολη μιας παραδοσιακά αγροτικής περιοχής, αναπτύσσει ζωτικές συνέργειες ανάμεσα στον Δήμο, στα τοπικά πανεπιστήμια, την start-up σκηνή και τους αγρότες, με έμφαση στην κυκλική βιο-οικονομία και τη βιώσιμη γεωργία και αναδεικνύεται σε πρωτοποριακό “knowledge hub”. Παράλληλα, εφαρμόζει την Κυκλική Οικονομία στις δημόσιες συμβάσεις και τον κατασκευαστικό κλάδο, σχεδιάζοντας το χτίσιμο 20.000 νέων σπιτιών με αξιοποίηση δευτερογενών υλικών και επαναχρησιμοποίηση υλικών από κατεδαφίσεις, έχοντας ορίσει Αντιδήμαρχο Κυκλικής Οικονομίας με ευρύ χαρτοφυλάκιο, που συνδυάζει την κυκλικότητα με την ψηφιοποίηση.
Πιο κοντά στη δική μας κουλτούρα, η Ισπανία αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο. Με τη «Διακήρυξη της Σεβίλλης», οι Ισπανικοί Δήμοι δεσμεύτηκαν για την εφαρμογή της κυκλικότητας ως βασικού πυλώνα της πολιτικής τους. Έκτοτε, εξάγουν βέλτιστες πρακτικές διεθνώς: ενδεικτικά, το Valladolid υλοποιεί έναν από τους πρώτους Κυκλικούς Οδικούς Χάρτες, με έμφαση σε νέα επιχειρηματικά μοντέλα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, βιώσιμη αστική κινητικότητα και τον Φορέα Καινοτομίας της πόλης ως «επιταχυντή», η Valencia αναδεικνύεται σε επίκεντρο για τα κυκλικά λιμάνια, τα logistics και τη γαλάζια οικονομία, ενώ η Granada πρωτοπορεί στην μείωση της σπατάλης υδάτων-ενέργειας-τροφίμων και την κλιματική ουδετερότητα, με το κυκλικό της πρόγραμμα να στηρίζεται σε τρία συγκριτικά της πλεονεκτήματα: τον πολιτισμό, την επιστήμη που τον τουρισμό. Κλειδί σε όλες τις περιπτώσεις το οργανωμένο πλαίσιο συνεργασίας των Δήμων με τα Πανεπιστήμια, το τοπικό οικοσύστημα καινοτομίας και τις επιχειρήσεις, ειδικά στον μεταποιητικό τομέα, με μετρήσιμους στόχους. Απαραίτητη δε προϋπόθεση, ο συνδυασμός δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, με εκσυγχρονισμό υποδομών, δημιουργία θέσεων εργασίας και σεβασμό του περιβάλλοντος.
Θεσμικό πλαίσιο και ελληνικές πρωτοβουλίες
Το θεσμικό πλαίσιο είναι ήδη εδώ, σε όλα τα επίπεδα. Αποτελεί δε βασικό σημείο συναίνεσης των πολιτικών δυνάμεων, στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία λειτουργεί ως η νέα αναπτυξιακή στρατηγική της ΕΕ και περιλαμβάνει την Κυκλική Οικονομία ως θεμελιώδη πυλώνα της. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε το 2020 το νέο «Circular Economy Action Plan», που θέτει την Τοπική Αυτοδιοίκηση στο επίκεντρο της μετάβασης, με φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα. Η Ελλάδα υιοθέτησε το 2018 την «Εθνική Στρατηγική για την Κυκλική Οικονομία», η οποία το 2020 επικαιροποιείται με τους 5 άξονες του «Οδικού Χάρτη για την Κυκλική Οικονομία». Παράλληλα, η κυκλικότητα αποτελεί πυλώνα του «Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα», ενώ διατρέχει οριζόντια τα σημαντικότερα χρηματοδοτικά εργαλεία, από διακρατικά και ευρωπαϊκά προγράμματα της Πολιτικής Συνοχής της ΕΕ (INTERREG, ESPON κλπ) και άλλων οριζόντιων ή θεματικών πολιτικών (πχ έρευνα και καινοτομία με το HORIZON 2020), μέχρι, πιο συγκεκριμένα, τις δράσεις του νέου Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης, το ΕΣΠΑ, την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, την EBRD και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Η σημασία του Sporos Platform
Αυτό που αναγνωρίζεται από όλους τους θεσμικούς φορείς είναι η σημασία της μόχλευσης ιδιωτικών επενδύσεων για την κυκλική μετάβαση ιδίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, της ραχοκοκαλιάς της παραγωγικής μας βάσης. Παράλληλα, όπως προκύπτει από την σχετική έρευνα αγοράς της Kapa Research, αυτό που λείπει από τους Έλληνες επιχειρηματίες δεν είναι μόνο η χρηματοδότηση, αλλά πρωτίστως η εφαρμοσμένη γνώση και η εξειδίκευση για το πως θα μετασχηματίσουν το παραγωγικό τους μοντέλο, με εξοικονόμηση κόστους, άνοιγμα σε νέες αγορές και μια νέα σχέση με τους καταναλωτές. Γι’ αυτό το Sporos Platform αποτελεί ένα πρωτοποριακό εγχείρημα για την περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης που καλύπτει ένα σημαντικό κενό και αναγνωρίζεται ως βέλτιστη πρακτική διεθνώς, συνδυάζοντας ευέλικτη χρηματοδότηση και συμβουλευτική υποστήριξη για την επιτάχυνση της μετάβασης.
Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση: Πρόκληση και Ευκαιρία
Η σημαντικότερη όμως ευκαιρία για την Τοπική Αυτοδιοίκση είναι ταυτόχρονα και η δυσκολότερη πρόκληση: η Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση. Αφορά όλες τις (πρώην) λιγνιτικές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και της Πελοποννήσου, άλλα και όσους εξαρτώνται σήμερα αποκλειστικά από ορυκτά καύσιμα, όπως τα νησιά. Το επενδυτικό εγχείρημα είναι πρωτοφανές για τη χώρα, αντλώντας κεφάλαια άνω των 5 δις€ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό, συνδυαστικά με εθνικά κεφάλαια, ΕΣΠΑ και πόρους της ΔΕΗ. Πρωτοφανείς είναι ομως και οι δυσκολίες, καθώς περίπου οι μισοί επηρεαζόμενοι εργαζόμενοι και βραχυχρόνια άνεργοι θα χρειαστούν επανακατάρτιση και χιλιάδες θέσεις εργασίας θα πρέπει να δημιουργηθούν άμεσα, ώστε το Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ) να αποτελέσει εθνική επιτυχία, δημιουργώντας αξία, θετικό αντίκτυπο και ίσες ευκαιρίες για τους πολίτες. Το ΣΔΑΜ διαρθρώνεται σε 5 πυλώνες: πράσινη ενέργεια, έξυπνη γεωργία, βιώσιμος τουρισμός, βιομηχανία και βιοτεχνία, ψηφιακή οικονομία και εκπαίδευση. Όλοι αυτοί οι στόχοι όχι μόνο εντάσσονται συστημικά στο πλαίσιο της κυκλικής μετάβασης, αλλά είναι αδύνατον να επιτευχθούν αποτελεσματικά χωρίς αυτήν. Είναι στο χέρι των Δήμων και των Περιφερειών να αξιοποιήσουν μια μοναδική συγκυρία, αδράττοντας την ευκαιρία.
Προϋποθέσεις Επιτυχίας
Με χρηματοδότηση του Πράσινου Ταμείου, το οποίο έχει αναλάβει καταλυτικές πρωτοβουλίες, και υπό την ευθύνη των Τοπικών Αρχών, διαμορφώνονται για πρώτη φορά «Σχέδια Δράσης Κυκλικής Οικονομίας» (ΣΔΚΟ). Είναι μια κομβική κίνηση που θέτει το πλαίσιο και δίνει την κατεύθυνση για το μέλλον. Λόγω της στρατηγικής της σημασίας, υπάρχουν τρεις απαραίτητες προϋποθέσεις επιτυχίας.
Πρώτον, η Κυκλική Οικονομία να αναγνωριστεί ως αυτό που είναι παγκοσμίως: μια στρατηγική αλλαγή προς ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο που στηρίζεται στη συνεργασία όλων των “stakeholders”. Ειδικά στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη αυτό πρέπει να περιλαμβάνει τα Πανεπιστήμια Δυτικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου, τα οικοσύστηματα καινοτομίας και έρευνας, τα Επιμελητήρια, τον ΟΑΕΔ, τις παραγωγικές ΜΜΕ, τη βιομηχανία, τους αγροτικούς συνεταιρισμούς, την κοινωνία των πολιτών και τους επενδυτές, δημόσιους και ιδιωτικούς. Παρωχημένες αντιλήψεις που αντιμετωπίζουν την Κυκλική Οικονομία περιοριστικά, σαν ένα επιπλέον εργαλείο για τη διαχείριση των απορριμάτων, θα στερήσουν τις τοπικές κοινωνίες και οικονομίες από τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή τους ευκαιρία.
Δεύτερον, η έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην τοπική επιχειρηματικότητα, που διαθέτει την αναγκαία ευελιξία για τη μετάβαση, και στη δημιουργία ποιοτικών δουλειών που θα κρατήσουν τους νέους στην περιοχή – όρος επιβίωσης βάσει των δημογραφικών δεδομένων. Κανείς δεν πρέπει «να αφεθεί πίσω», χωρίς τα αναγκαία εφόδια για την επόμενη μέρα. Στόχος καθόλου αυτονόητος, ειδικά αν λάβουμε υπόψη ότι στην πρόσφατη πανευρωπαϊκή έρευνα του Sustainable Development Solutions Network για τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, η Ελλάδα εμφάνισε την χειρότερη επίδοσή της (57/100) στον δείκτη “leave no one behind”, με αυξανόμενες ανισότητες.
Τρίτον, τα ΣΔΚΟ θα πρέπει σε επόμενη φάση να επεκταθούν και σε όλα τα εκατοντάδες μη διασυνδεδεμένα νησιά, που μπορούν να διασφαλίσουν αυτονομία ενέργειας και πόρων μέσα από τοπικές αλυσίδες αξίας και να προσελκύσουν διεθνείς επενδυτές, ακολουθώντας το πρόσφατο παράδειγμα της Αστυπάλαιας, με την επένδυση της Volkswagen στην καθαρή ενέργεια. Μετά από ένα σκληρό lockdown, τα νησιά μας μπορούν φέτος να αναδειχθούν σε «κυκλικούς ηγέτες», με μια Γαλάζια Συμμαχία που θα εστιάζει στην εξάλειψη των πλαστικών μιας χρήσης, την ηλεκτροκίνηση, τη βιώσιμη αλιεία και την προστασία της βιοποικιλότητας. Με αυτόν τον τρόπο, πέραν των άλλων πολλαπλών ωφελειών, θα αναβαθμιστεί διεθνώς το τουριστικό μας προϊόν.
Το μεγάλο στοίχημα: Μια ελληνική «Διακήρυξη της Σεβίλλης»
Το σημαντικότερο όλων είναι μια ολιστική στρατηγική προσέγγιση που εστιάζει στη «μεγάλη εικόνα», με τις Τοπικές Αρχές να παίρνουν την πρωτοβουλία των κινήσεων και τους πολίτες συμμέτοχους. Ο OECD σε πρόσφατη μελέτη του καταλήγει ότι τρια είναι τα βασικά καθήκοντα κάθε Δήμου: να προωθήσει την κυκλική ατζέντα διαμορφώνοντας συγκροτημένο πλάνο δράσης (“promoter”), να διευκολύνει τη διαβούλευση και τις συνέργειες σε όλα τα επίπεδα που είναι κρίσιμα για τη μετάβαση (“facilitator”) και να καταστήσει εφικτή την υλοποίηση μέσα από εργαλεία όπως η ψηφιοποίηση, η προσέλκυση επενδύσεων και οι δημόσιες συμβάσεις (“enabler”).
Ακριβώς αυτή τη λογική είχε προωθήσει με μεγάλη επιτυχία το πρώτο “Athens Circular Forum”, που διεξήχθη στο Μέγαρο Υπατία με τη συμμετοχή εκατοντάδων πολιτών και δεκάδων ηγετών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της επιχειρηματικότητας, των πανεπιστημίων και της κοινωνίας των πολιτών, αναδεικνύοντας για πρώτη φόρά στην Ελλάδα την ανάγκη ενός ουσιαστικού διαλόγου για την «Κυκλική Πόλη». Συμπέρασμα του Forum ήταν η ανάγκη υιοθέτησης μια Διακήρυξης που θα αγκαλιάσουν οι Τοπικές Αρχές σε όλη την Ελλάδα, ανεξαρτήτως πολιτικής προέλευσης. Οι πρώτοι που θα κερδίσουν είναι οι Δήμαρχοι, αρκεί να έχουν ανοιχτούς ορίζοντες. Ευελπιστώ ότι σύντομα θα δούμε μια ευγενή άμιλλα μεταξύ των Δημάρχων σε κάθε γωνιά της Ελλάδας για το ποιος θα φιλοξενήσει τη δική μας «Διακήρυξη της Σεβίλλης». Έναν Οδικό Χάρτη που θα εγκολπώνει και τα τρία «καθήκοντα» του Κυκλικού Δήμου, με συγκεκριμένους, μετρήσιμους στόχους και έμφαση στη σχέση ανάμεσα στην Κυκλική Οικονομία, τη Βιο-οικονομία, τη Γαλάζια Ανάπτυξη και την Ψηφιοποίηση.
Το «μέτρο» του μέλλοντος
Πρέπει να αδράξουμε τώρα το μοναδικό momentum. Σε τελική ανάλυση, η Κυκλική Οικονομία οδηγεί σε έναν νέο τρόπο ζωής, ένα modus vivendi που προϋποθέτει τον αναστοχασμό, στηρίζεται στην ισορροπία και αποσκοπεί στο ευ ζην, τα συστατικά στοιχεία του ελληνικού πνεύματος διαχρονικά. Είναι ενας πολιτισμός του «μέτρου». Και μια ιστορική ευκαιρία να ξανασκεφτούμε σήμερα τον εαυτό μας, εμπνεόμενοι όχι από το παρελθόν, αλλά από το μέλλον.
Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου «Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας» είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Πολιτική Συνοχής της ΕΕ έκανε πραγματικότητα ένα «πράσινο» έργο που βοηθά την τσέπη μας και σχεδιάζοταν επί δεκαετίες
του Θοδωρή Καραουλάνη (euractiv.gr)
Η διασύνδεση των Κυκλάδων με το Ηπειρωτικό Σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί επιδίωξη της χώρας για πολλές δεκαετίες, που μέχρι τώρα δεν είχε γίνει δυνατόν να υλοποιηθεί. Όσοι έχουν ταξιδέψει στις Κυκλάδες, γνωρίζουν ότι το ρεύμα που καταναλώνουν εκεί παράγεται επιτόπου σε παλιά εργοστάσια ηλεκτρικής ενέργειας που «καίνε» μαζούτ – πετρέλαιο. Οι γνωστές άσπρες-κόκκινες καμινάδες των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής αποτελούν μνημείο μιας άλλης εποχής στις Κυκλάδες, που τώρα σιγά – σιγά περνούν σε μια νέα εποχή, με λιγότερη ρύπανση, αλλά και σε ένα πιο πράσινο μέλλον, αφού θα έχουν τη δυνατότητα όχι μόνο να παίρνουν πιο καθαρή ενέργεια, μέσω των καλωδίων της διασύνδεσης, αλλά και να στέλνουν καθαρό ρεύμα σε όλη τη χώρα, μέσα από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Πρόκειται για ένα έργο στρατηγικής εθνικής σημασίας με μεγάλη προστιθέμενη αξία. Η Διασύνδεση των Κυκλάδων με το Ηπειρωτικό Διασυνδεδεμένο Σύστημα Υψηλής Τάσης έχει χαρακτηρισθεί με Υπουργική Απόφαση (Νοέμβριος 2006) ως έργο «γενικότερης σημασίας για την οικονομία της χώρας».
Αποτελεί όμως ταυτόχρονα και ένα εμβληματικό έργο της πολιτικής Συνοχής της ΕΕ στην Ελλάδα, μέσα από πόρους των τελευταίων δύο ΕΣΠΑ και μάλιστα έχει χαρακτηριστεί ως ένα από τα μεγάλα έργα της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου. και τα καλά νέα είναι ότι ολοκληρώνεται και μάλιστα πιο γρήγορα από τον αρχικό προγραμματισμό του.
Με την υποβρύχια, κατά βάση, διασύνδεση, μειώνεται το κόστος παραγωγής (υποκατάσταση πετρελαίου με φυσικό αέριο) και συνεπώς το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας που απαιτείται για την κάλυψη της ζήτησης. Επιπλέον βελτιώνεται το περιβάλλον των νησιών με την ελαχιστοποίηση και μελλοντική παύση της λειτουργίας των πετρελαϊκών σταθμών παραγωγής και ελαχιστοποιείται η περιβαλλοντική όχληση επί των νησιών καθώς αποφεύγεται η κατασκευή εναέριων Γραμμών Μεταφοράς.
Σημαντικό στοιχείο είναι ότι δημιουργείται η αναγκαία υποδομή για την αξιοποίηση του δυναμικού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα νησιά.
Σταθμός στην υλοποίηση του έργου ήταν η απόφαση της ΕΕ ότι η επιδότηση για την κατασκευή του έργου δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση στην (ιδιωτική) εταιρεία του ΑΔΜΗΕ. Ο ΑΔΜΗΕ, προκειμένου να υλοποιήσει το έργο χωρίς την ενίσχυση, θα έπρεπε να αυξήσει τις χρεώσεις του συστήματος μεταφοράς. Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές, τούτο θα ήταν κοινωνικά απαράδεκτο και οικονομικά προβληματικό, ιδίως λόγω της μακρόχρονης οικονομικής κρίσης, η οποία έχει ήδη οδηγήσει σε μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Οι σημαντικές επενδύσεις στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας θα συνεπάγονταν μεγάλη οικονομική επιβάρυνση των τελικών καταναλωτών. Οι ελληνικές αρχές θεώρησαν ότι οι αυξήσεις που θα προέκυπταν ως αποτέλεσμα όλων των επενδύσεων συνολικά, θα αύξαναν τα τιμολόγια σε κοινωνικώς απαράδεκτα επίπεδα. Και αυτό θα ερχόταν επιπλέον του κόστους που ήδη καταβάλουν οι πολίτες μέσω των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος για την ηλεκτροδότηση των μη διασυνδεδεμένων νησιών μέχρι σήμερα. Η συνδρομή της ΕΕ ήταν λοιπόν αποφασιστική και για την υλοποίηση του έργου αλλά και για τη διασφάλιση του επιπέδου τιμών του ρεύματος, χωρίς μεγαλύτερες αυξήσεις, άρα και για την τσέπη των πολιτών.
Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2010, ουδεμία σύνδεση υπήρχε μεταξύ του ηπειρωτικού διασυνδεδεμένου συστήματος μεταφοράς και των Κυκλάδων. Μοναδική εξαίρεση αποτελεί η νήσος Άνδρος, η οποία είναι η μόνη που συνδέεται με το ηπειρωτικό σύστημα μεταφοράς 150 kV και εξυπηρετείται από έναν υποσταθμό 150/20kV, που τροφοδοτεί επίσης την Τήνο με μέση τάση επιπέδου 20 kV. Όσον αφορά τα υπόλοιπα νησιά των Κυκλάδων, η ανάγκη τους για ηλεκτρική ενέργεια καλυπτόνταν από αυτόνομους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής (ΑΣΠ), που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια από βαρύ μαζούτ και ντίζελ. Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές, οι υφιστάμενοι ΑΣΠ δεν μπορούν να εξασφαλίσουν σταθερό και αξιόπιστο εφοδιασμό των νησιών για τα επόμενα έτη, λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, που σχετίζεται με τα μεγάλα οικιστικά έργα και την ανάπτυξη του τουρισμού. Το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΣΠ είναι σημαντικά υψηλότερο από το κόστος παραγωγής στο διασυνδεδεμένο σύστημα. Επιπλέον, οι ΑΣΠ έχουν αρνητικές συνέπειες για το περιβάλλον, λόγω του ότι παράγουν ηλεκτρική ενέργεια από βαρύ μαζούτ και ντίζελ.
Οι τρεις φάσεις του έργου
Το έργο της διασύνδεσης των Κυκλάδων είναι ένα τεχνικά σύνθετο έργο, το οποίο ολοκληρώνεται σε τρεις φάσεις, και εξασφαλίζει την αξιόπιστη, οικονομική και επαρκή τροφοδότηση των νησιών Σύρου, Πάρου, Τήνου, Μυκόνου και Νάξου με ηλεκτρική ενέργεια για τα προσεχή 30-40 χρόνια.
Ο Νικόλαος Μαργούταςείναι ο υπεύθυνος έργου και μιλά για τη σημασία του στη ζωή των τοπικών κοινωνιών: «Το σταθερό, το στιβαρό όπως λέμε σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας της ηπειρωτικής Ελλάδας μεταφέρεται και στα νησιά. Αυτό καθιστά το σύστημα ισχυρό. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι δεν θα υπάρχουν πλέον τα φαινόμενα των συχνών διακοπών που παρουσιάζονται στα νησιά και πολλές φορές προέρχονται από καιρικά φαινόμενα».
Η Διασύνδεση των Κυκλάδων με το Ηπειρωτικό Διασυνδεδεμένο Σύστημα Υψηλής Τάσης εντάχθηκε το 2013 στο ΕΣΠΑ 2007-2013 για τις απαραίτητες μελέτες και προπαρασκευαστικές εργασίες και ξεκίνησε στην πράξη η κατασκευή του το 2017, με πόρους από το ΕΣΠΑ 2014-2020 και περιλαμβάνει τρεις κυρίως φάσεις, με τις πρώτες να έχουν ήδη ολοκληρωθεί.
Η πρώτη φάση περιλαμβάνει τη σύνδεση της Σύρου με το Λαύριο καθώς και με τα νησιά Πάρο, Μύκονο και Τήνο με αντίστοιχα καλώδια.
Η δεύτερη φάση περιλαμβάνει τη σύνδεση της Πάρου με τη Νάξο και της Νάξου με τη Μύκονο.
Η Τρίτη φάση περιλαμβάνει δεύτερη σύνδεση του Λαυρίου με τη Σύρο.
Το έργο έχει συνολικό προϋπολογισμό 782,4 εκατομμύρια ευρώ και χρηματοδοτείται από τον Ανεξάρτητο Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της Ελλάδας (ΑΔΜΗΕ) με 338,7 εκατομμύρια ευρώ – μέσα από πόρους που έχει συγκεντρώσει – και από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) με 276 εκατομμύρια ευρώ, με τα υπόλοιπα να καλύπτονται από το Ελληνικό Δημόσιο. Όταν ολοκληρωθεί, 10 νησιά των Κυκλάδων θα συνδεθούν με το δίκτυο της ηπειρωτικής χώρας. Πρόκειται για την Σύρο, την Πάρο, τη Μύκονο, την Άνδρο, την Τήνο, τη Νάξο, τη Σαντορίνη, τη Μήλο, τη Φολέγανδρο και την Σέριφο. Η ολοκλήρωση του, συνολικά, αναμένεται να γίνει εντός του 2024. Ωστόσο, το έργο βρίσκεται μπροστά από το χρονοδιάγραμμα, η 1η και 2η φάση έχουν ολοκληρωθεί και αυτό το διάστημα ολοκληρώνεται και η τρίτη φάση.
Φάση Α: Διπλή διασύνδεση της Σύρου με την ηπειρωτική χώρα και ακτινική διασύνδεση της Πάρου και της Μυκόνου με τη Σύρο.
Η φάση Α περιλαμβάνει την αρχική διασύνδεση της Σύρου με το Λαύριο, στην ηπειρωτική χώρα, μέσω ενός υποβρύχιου τριπολικού καλωδίου 150 kV, ονομαστικής ικανότητας 200 MVA και μήκους 108 χιλιομέτρων. Περαιτέρω περιλαμβάνει μια δεύτερη διασύνδεση της Σύρου με το βόρειο άκρο της Τήνου, μέσω ενός υποβρύχιου τριπολικού καλωδίου 150 kV, ονομαστικής ικανότητας 200 MVA και μήκους 33 χιλιομέτρων. Κατά τη διάρκεια της φάσης Α θα υπάρξει ακτινική σύνδεση της Πάρου με τη Σύρο μέσω ενός υποβρύχιου τριπολικού καλωδίου 150 kV, ονομαστικής ικανότητας 140 MVA και μήκους 46 χιλιομέτρων και ακτινική σύνδεση της Μυκόνου με τη Σύρο μέσω ενός υποβρύχιου τριπολικού καλωδίου 150 kV, ονομαστικής ικανότητας 140 MVA και μήκους 35 χιλιομέτρων. Επιπλέον θα κατασκευαστούν τρεις υποσταθμοί 150/20 kV επί της Σύρου, Πάρου και Μυκόνου (περιλαμβανομένης της εγκατάστασης SVC) και ένας τερματικός σταθμός επί της Τήνου. Τέλος, η φάση Α περιλαμβάνει πρόσθετα κατασκευαστικά έργα στο Λαύριο (αυτομετασχηματιστή 400/150/30 kV και σταθμό μεταγωγής 150 kV) και SVC επί της Σύρου, δίπλα από τον χώρο του υποσταθμού. Προκειμένου να διευκολυνθεί η διαδικασία προμήθειας, η φάση Α, έχει χωριστεί σε τέσσερα υποέργα.
(i) Το πρώτο υποέργο περιλαμβάνει τα υποβρύχια / επίγεια καλώδια για τη διασύνδεση του καλωδίου 150 kV του Λαυρίου με τη Σύρο.
(ii) Το δεύτερο υποέργο περιλαμβάνει τα υποβρύχια / επίγεια καλώδια για τις διασυνδέσεις 150 kV της Τήνου με τη Σύρο, της Σύρου με την Μύκονο και της Σύρου με την Πάρο.
(iii) Το τρίτο υποέργο περιλαμβάνει την κατασκευή σταθμού μεταγωγής 150 kV και εξωτερικού εξοπλισμού υψηλής τάσης (αυτομετασχηματιστής 400/150/30kV) για τη σύνδεση με το σταθμό υπερυψηλής τάσης 400 kV της ηπειρωτικής χώρας (Λαύριο). Ο σταθμός μεταγωγής 150 kV θα συνδεθεί επίσης με τα επίγεια / υποβρύχια καλώδια που θα συνδέουν το Λαύριο με τη Σύρο. Ο σταθμός μεταγωγής 150 kV θα συνδεθεί επίσης με τον υφιστάμενο σταθμό μεταγωγής υπερυψηλής τάσης 400kV του Λαυρίου με αυτομετασχηματιστή 400/150/30 kV.
(iv) Το τέταρτο υποέργο είναι ένας SVC -100 MVAr /+ 100 MVAr επί της Σύρου. Η φάση Α του έργου (δηλ. τα τέσσερα υποέργα)
Στη Α’ φάση για τη διασύνδεση Κυκλάδων, ολοκληρώθηκε επιτυχώς, στα τέλη Ιανουαρίου 2018, η ηλέκτριση του υποθαλάσσιου καλωδίου Υψηλής Τάσης που συνδέει τη Σύρο στο διασυνδεδεμένο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ) μέσω του νεότευκτου Υποσταθμού του Λαυρίου. Ακολούθησε η ηλέκτριση των καλωδίων Υψηλής Τάσης που συνδέουν τη Σύρο με την Πάρο, με την Τήνο και με τη Μύκονο.
Με τον τρόπο αυτό τροφοδοτούνται από το ηπειρωτικό σύστημα όχι μόνο τα νησιά αυτά, αλλά και τα νησιά Αντίπαρος, Νάξος, Κουφονήσι, Σχοινούσα, Ηρακλειά, Ίος, Σίκινος, Φολέγανδρος, Δήλος και Ρηνεία χάρη στις υποβρύχιες διασυνδέσεις Μέσης Τάσης που ήδη υπήρχαν μεταξύ των νησιών αυτών. Συνεπώς, ένα μεγάλο μέρος του νησιωτικού συμπλέγματος των Κυκλάδων τροφοδοτείται ήδη έχοντας πρόσβαση σε φθηνότερη και πιο αξιόπιστη ηλεκτροδότηση.
Φάση Β: Η φάση αυτή περιλαμβάνει τη σύνδεση της Νάξου με την Πάρο και της Πάρου με τη Μύκονο μέσω ενός υποβρύχιου τριπολικού καλωδίου 150 kV, ονομαστικής ικανότητας 140 MVA και μήκους 7,6 και 40 χιλιομέτρων αντίστοιχα και έναν υποσταθμό 150 kV/20 kV στη Νάξο. Η εν λόγω φάση ολοκληρώθηκε και τέθηκε σε λειτουργία νωρίτερα το 2020. Η ολοκλήρωση της Β φάσης είναι αυτή που επιτρέπει τον παροπλισμό των παλαιών μονάδων παραγωγής στα νησιά.
Φάση Γ: Αυτή η τελευταία φάση του έργου περιλαμβάνει τη δεύτερη διασύνδεση της Σύρου με την ηπειρωτική χώρα μέσω ενός δεύτερου υποβρύχιου τριπολικού καλωδίου 150 kV, ονομαστικής ικανότητας 200 MVA και μήκους 108 χιλιομέτρων. Η κατασκευή αυτής της φάσης εξαρτάται από την εξέλιξη των τοπικών φορτίων και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) στα νησιά που συμμετέχουν στη διασύνδεση. Ξεκίνησε ήδη.
Ο μέχρι πριν λίγο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωστής Χατζηδάκης τόνισε, μιλώντας στα εγκαίνια της σύνδεσης με τη Νάξο, ότι το έργο ενισχύει την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού των Κυκλάδων, είναι χρήσιμο περιβαλλοντικά γιατί κλείνουν τα «φουγάρα» της ΔΕΗ και είναι επίσης χρήσιμο οικονομικά γιατί χάρη στις νησιωτικές διασυνδέσεις θα μειωθεί δραστικά το κονδύλι των 700 εκατ. χρόνια που πληρώνουμε κάθε χρόνο για τις λεγόμενες Υπηρεσίες Κοινής Ωφελείας (ΥΚΩ), με τις οποίες επιδοτούμε την ηλεκτροδότηση των μη διασυνδεδεμένων νησιών.
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Διαχειριστή του ηλεκτρικού μας συστήματος, του ΑΔΜΗΕ δηλαδή, Μάνος Μανουσάκης τόνισε στην ίδια εκδήλωση πως «οι νησιωτικές διασυνδέσεις δεν είναι απλή υπόθεση. Το Αιγαίο επιφυλάσσει σημαντικές προκλήσεις για το έργο μας. Η έντονη αλιευτική δραστηριότητα, καθώς και η ιδιαίτερη μορφολογία του βυθού, απαιτούν τεχνολογίες state-of-the-art και υψηλή τεχνογνωσία εκ μέρους του Διαχειριστή. Για τον λόγο αυτό, χρησιμοποιούμε στις υποβρύχιες διασυνδέσεις μας καινοτόμα, ελαφρύτερα υλικά, τα οποία φθείρονται λιγότερο και έχουν μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα».
Σημείωσε ακόμη ότι από τις διασυνδέσεις των Κυκλάδων και της Κρήτης, δημιουργείται «χώρος» άνω των 1300 MW για Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ενώ παράλληλα το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς έρχεται πιο κοντά στα υπεράκτια πάρκα που θα αναπτυχθούν στο Αιγαίο τα επόμενα χρόνια. «Η προοπτική αυτή δίνει λύση στη χωροθέτηση των μονάδων ΑΠΕ, με τη μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση των ενδιαφερομένων και τη μικρότερη δυνατή όχληση για τους νησιώτες», τόνισε ο κ. Μανουσάκης.
Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου «Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας» είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
