Πρόκληση για την αυτοδιοίκηση η διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων τα επόμενα χρόνια

-
0
Πρόκληση για την αυτοδιοίκηση η διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων τα επόμενα χρόνια

Η Πολιτική Συνοχής και το ΕΣΠΑ επιτυχημένο παράδειγμα χρήσης από δήμους και περιφέρειες – Τι θα γίνει με το Ταμείο Ανάκαμψης – Οι συζητήσεις στις Βρυξέλλες στην Εβδομάδα Πόλεων και Περιφερειών ίσως ανοίγουν τον δρόμο για περισσότερα χρήματα στην ελληνική περιφέρεια

Του Θοδωρή Καραουλάνη

Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα των Πόλεων και των Περιφερειών (#EURegionsWeek) είναι το ετήσιο πανηγυρικό ραντεβού στις Βρυξέλλες μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών και των εκλεγμένων στα όργανα αυτοδιοίκησης, αλλά και στις εθνικές αρχές, όπου συζητούνται τα θέματα κυρίως της Πολιτικής Συνοχής της ΕΕ και φυσικά τα ζητήματα αυτοδιοίκησης. Φέτος μάλιστα, στο περιθώριο των πολλών συζητήσεων και συναντήσεων, που έγιναν κυρίως διαδικτυακά, φάνηκε να προκαλείται περισσότερο ενδιαφέρον από άλλες φορές: κυρίως διότι βρίσκονται μπροστά μας οι αποφάσεις σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο για τα χρήματα του νέου ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης, όπως τα ξέρουμε οι περισσότεροι στην Ελλάδα.

Και αυτό που στις Βρυξέλλες φάνηκε πολύ έντονα φέτος ήταν ότι οι δήμοι και οι περιφέρειες όλης της Ευρώπης, της αυτοδιοίκησης συνολικά, δεν είναι διατεθειμένοι να αφήσουν στις γραφειοκρατίες και στις εθνικές αρχές το μοναδικό ιστορικά ύψος πόρων που θα αφιερωθεί τα επόμενα χρόνια για επενδύσεις, ενισχύσεις και επιχορηγήσεις σε όλη την Ευρώπη. Ειδικά για την Ελλάδα, ως γνωστόν, οι πόροι μπορεί να ξεπεράσουν τα 70δις ευρώ για τα επόμενα 7-9 χρόνια, αν αξιοποιήσουμε πλήρως τα διαθέσιμα κονδύλια.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η Ελλάδα είχε έναν πρωταγωνιστή στην Εβδομάδα των Περιφερειών, καθώς ο Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολος Τζιτζικώστας είναι Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών. Εκείνος μίλησε (σε ορισμένες μόνο από τις επίσημες εκδηλώσεις) επισήμως εκ μέρους της αυτοδιοίκησης με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν στην εναρκτήρια εκδήλωση, υποδέχθηκε διαδικτυακά την Καγκελάριο της Γερμανίας, ως Προεδρεύουσα χώρα, Άνγκελα Μέρκελ, συνομίλησε με τον Αντιπρόεδρο της Κομισιόν Φρανς Τίμμερμανς για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, και συζήτησε αναλυτικά με την Επίτροπο Συνοχής και Μεταρρυθμίσων Ελίζα Φερέϊρα για όλες τις επενδύσεις που τρέχουν, αλλά και των επόμενων χρόνων, από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ.

Ο Έλληνας περιφερειάρχης, εκ μέρους των συναδέλφων του σε όλη την Ευρώπη, ανέλυσε πραγματικά και με διαφορετικές αφορμές κάθε φορά, τον ρόλο που παίζει η αυτοδιοίκηση στην εφαρμογή όλων των πολιτικών της ΕΕ. Και εν τέλει στα έργα και τις δράσεις που βλέπουν οι πολίτες δίπλα τους κάθε μέρα. Αυτό τονίστηκε ιδιαίτερα για την περίοδο της τωρινής πανδημίας, όπου οι δήμοι και οι περιφέρειες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της στήριξης των πολιτών αλλά και στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων, καθημερινά, και σε πολλά επίπεδα. Το ζήτημα αναδείχθηκε ιδιαίτερα στη συζήτηση με την Ελίζα Φερέϊρα, καθώς η Κομισιόν επέλεξε να ανακοινώσει τα αποτελέσματα των χρηματοδοτήσεων από την Πολιτική Συνοχής μέσα στην Εβδομάδα των Περιφερειών.

Ο κοινός τόπος όμως των τοποθετήσεων και το κλίμα που εισπράττει ένας ουδέτερος παρατηρητής φέτος είναι πολύ σαφής: η αυτοδιοίκηση στην Ευρώπη θέλει να έχει λόγο και ρόλο στις επιλογές που την αφορούν, στις αποφάσεις για την κατανομή των κονδυλίων, στα έργα που πρέπει να αποφασίζονται και να γίνονται κοντά στους πολίτες. Αυτό μπορεί να είναι πλέον κανόνας για τα έργα της πολιτικής Συνοχής (τις περισσότερες φορές), όσα δηλαδή χρηματοδοτούνται από το ΕΣΠΑ στην Ελλάδα αλλά τώρα υπάρχουν νέες προκλήσεις μπροστά. Και οι εθνικές κυβερνήσεις έχουν δείξει ήδη ότι επιθυμούν τον έλεγχο των χρηματοδοτήσεων…

Τι συμβαίνει με το Ταμείο Ανάκαμψης;

Λίγες μόνον ημέρες πριν την πρώτη προθεσμία για την υποβολή των εθνικών σχεδίων στις Βρυξέλλες, η Επιτροπή των Περιφερειών ζήτησε ευθέως να έχει ρόλο και λόγο τόσο επί των αποφάσεων όσο και επί της υλοποίησης των έργων και επενδύσεων που θα χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το ζήτησε σχεδόν ευθέως ο Απόστολος Τζιτζικώστας. Και – ως εκ θαύματος – η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν ήταν αρνητική σε γενικό επίπεδο. Όπως συνηθίζεται στις Βρυξέλλες, με στρογγυλό τρόπο αποτύπωσε ότι βλέπει τις περιφέρειες και την αυτοδιοίκησης συμμάχους. Δεν το απέκλεισε δηλαδή, αλλά δεν προχώρησε και παραπέρα. Και αυτό γιατί όσον αφορά το Ταμείο Ανάκαμψης ειδικά οι κυβερνήσεις έχουν προς το παρόν κυρίαρχο ρόλο – και έχουν βάλει και δικαίωμα να κρίνουν τις εκταμιεύσεις προς κάθε κράτος – μέλος…

Ωστόσο ούτε η Επιτροπή των Περιφερειών σήκωσε τους τόνους…. Αφού στην παρουσίαση του πρώτου βαρομέτρου – έρευνας για το πώς βλέπουν οι πολίτες τη ζωή στις πόλεις και τις περιοχές τους σημείωσε τον ρόλο της αυτοδιοίκησης, τόνισε ότι η μείωση των (αυτοδιοικητικών) πόρων και εσόδων λόγω κορωνοϊού διακινδυνεύει την παροχή δημόσιων υπηρεσιών και ταυτόχρονα έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τη δημιουργία μιας «χαμένης γενιάς λόγω κορονοϊού», ειδικά για την νεολαία και τους ανέργους, αλλά και για τις αυξανόμενες περιφερειακές ανισότητες.

Στο βάθος η πράσινη οικονομία και ο ψηφιακός μετασχηματισμός

Η διαφαινόμενη αυτή συστράτευση στην ανάλυση μεταξύ των «γραφειοκρατών» της Κομισιόν και των εκλεγμένων από τους πολίτες αυτοδιοικητικών έκανε ίσως εντύπωση, αλλά φάνηκε μέσα στην εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας των Περιφερειών ότι είχε νόημα και ουσία…

Έτσι,  ο Τιμμερμανς, ο οποίος είναι ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, απευθυνόμενος στον Τζιτζικώστα και στους άλλους αυτοδιοκητικούς, κάλεσε τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να αναλάβουν την ευθύνη και να διαμορφώσουν την Πράσινη Συμφωνία σε τομείς που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές τους. Και η Επιτροπή των Περιφερειών ευμενώς απιοδέχθηκε την πρόσκληση… Έτσι δημιουργείται μια, νέα θα λέγαμε, συμμαχία που θα έχει ως στόχο να παράσχει στις τοπικές και περιφερειακές αρχές τη στήριξη και τις γνώσεις που χρειάζονται για να εφαρμόσουν αποτελεσματικότερα την εθνική ανάκαμψη και τα κονδύλια της ΕΕ ώστε η Πράσινη Συμφωνία να καταστεί πραγματική σε κάθε κοινότητα, ιδίως όσον αφορά τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, την ανάπτυξη βιώσιμων μεταφορών και την προστασία των φυσικών οικοτόπων. 

Από τη μία λοιπόν η βασική συνεργασία της ΕΕ με την αυτοδιοίκηση μέσα από την Πολιτική Συνοχής, από την άλλη η νέα συνεργασία με την Κομισιόν για την Πράσινη Συμφωνία, «δένει» η συνεργασία και μένουν οι εθνικές κυβερνήσεις να κάνουν τον επιτελικό σχεδιασμό… Θα ακολουθήσει σύντομα, όπως φάνηκε από τις συζητήσεις στις Βρυξέλλες, και αντίστοιχη πολιτική για τον ψηφιακό μετασχηματισμό αν και σε αυτόν τον τομέα τα πράγματα είναι πιο δύσκολα καθώς χρειάζονται επενδύσεις σε εθνικό επίπεδο (όπως τα δίκτυα 5G) και μεγάλες υποδομές, αλλά σίγουρα στις ψηφιακές δεξιότητες και στην επιχειρηματικότητα θα βρεθεί κοινός τόπος.

Τι αλλάζει στην Ελλάδα;

Τι σημασία έχουν όλα αυτά για τον κάθε ελληνικό τόπο; Πολύ συγκεκριμένη… Όπως αποκαλύψαμε πριν λίγες εβδομάδες, ο σχεδιασμός της ελληνικής κυβέρνησης είναι να κατευθυνθεί στις περιφέρειες περίπου το 33% του νέου ΕΣΠΑ. Και για το Ταμείο Ανάκαμψης, που η κυβέρνηση ακόμη δεν έχει ανακοινώσει βασικές λεπτομέρειες αλλά κάνει μόνο γενικές ανακοινώσεις και διαρροές, δεν υπάρχει περιφερειακή διάσταση. Αυτό ακριβώς παλεύουν οι αυτοδιοικητικοί: μέσα από τη συνεργασία με την Κομισιόν να υπάρξει μηχανισμός ώστε η διαχείριση των έργων από το ταμείο Ανάκαμψης να περάσει και μέσα από τις περιφέρειες, ενώ διεκδικούν ταυτόχρονα μεγαλύτερο ποσοστό του νέου ΕΣΠΑ.

Όλα αυτά μεταφράζονται σε περισσότερα ή λιγότερα εκατομμύρια ευρώ, από το σύνολο των 70 δις, για κάθε περιφέρεια της χώρας στα επόμενα 7, τυπικά, αλλά 10, ουσιαστικά, χρόνια. Και οι περιφέρειες μάλλον έχουν κάθε λόγο να «φωνάζουν» ότι δεν πρέπει να επαναληφθούν λάθη του παρελθόντος, με έναν αθηνοκεντρικό σχεδιασμό και διαχείριση που δημιούργησε πολλές δυσκολίες. Η συνοχή, με κοινωνικό αλλά και χωρικό περιεχόμενο, πρέπει να είναι η βασική συνιστώσα, με διακυβέρνηση όσο το δυνατόν πιο κοντά στον πολίτη. Και αυτό δεν γίνεται από τα γραφεία των Αθηνών – ή κάθε πρωτεύουσας… Ευελπιστούν λοιπόν ότι με τις κατάλληλες συμμαχίες θα αλλάξει προς το καλύτερο το μοντέλο, που έχει επιτυχίες με την Πολιτική Συνοχής αλλά που με τον πακτωλό χρημάτων που προβλέπονται υπάρχει κίνδυνος να μείνουν «απέξω» οι τοπικές κοινωνίες. Η ελληνική κυβέρνηση πάντως έχει διακηρύξει ότι θα υπάρξουν πολλές και μεγάλες αλλαγές στη διαχείριση των κοινοτικών πόρων. Οι επόμενες εβδομάδες και λίγοι μήνες θα δείξουν αν θα καταφέρει η Αυτοδιοίκηση να πάρει μεγαλύτερο ρόλο ή αν θα επικρατήσει ένα συγκεντρωτικό μοντέλο διακυβέρνησης της κοινοτικής χρηματοδότησης για τα επόμενα χρόνια.

Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου « Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας»  είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης     

Η απορροφητικότητα των κονδυλίων της πολιτικής συνοχής στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων

-
0
Η απορροφητικότητα των κονδυλίων της πολιτικής συνοχής στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων

            Είχαμε αναφέρει σε προηγούμενο άρθρο μας, ότι, με σειρά αναλύσεων μας, θα εξετάσουμε το πόσο καλοί είμαστε στο να απορροφούμε τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια, και πιο συγκεκριμένα εκείνων της πολιτικής συνοχής. Είχαμε ξεκινήσει την ανάλυση με ένα συγκεκριμένο Δήμο της περιοχής μας, το Δήμο Κόνιτσας, ωστόσο τώρα θα προσεγγίσουμε το ζήτημα σε μια πιο ευρεία εικόνα, δηλαδή στο επίπεδο της Περιφερειακής Ενότητας Ιωαννίνων. Η ανάλυση αυτή έχει μια μεγαλύτερη αξία, δεδομένης της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων για την απορροφητικότητα του ΕΣΠΑ 2014 – 2020 για το τρίτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, όπου είδαμε μια εκτόξευση της απορροφητικότητας κατά 10% (από 35,98% σε 45,99%) που αποδίδεται περίπου σε 1,7 δις ευρώ (από 6,1 σε 7,8).

            Το ποσοστό αυτό της απορροφητικότητας για την Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων ανέρχεται στο 22,76%, το οποίο απέχει μεν αρκετά από τον εθνικό μέσο όρο αλλά αυτό οφείλεται αφενός μεν στο ότι στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται και μεγάλα έργα που θα αργήσουν να εμφανίσουν πρόοδο στην εκτέλεση τους και αφετέρου σε κακές επιδόσεις επιμέρους Δήμων της περιοχής (όπως της Κόνιτσας που βρίσκεται μόλις στο 1,2%). Πράγματι, για την περιφερειακή ενότητα Ιωαννίνων, έχουν προϋπολογιστεί δράσεις (μέχρι στιγμής 1458) συνολικού προϋπολογισμού άνω των 288 εκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων έχουν καταβληθεί μέχρι στιγμής κοντά στα 66 εκατομμύρια.

            Από τους θεματικούς στόχους του προγράμματος, μεγαλύτερη βαρύτητα, από άποψη προϋπολογισμού, έχει πέσει στο στόχο της προστασίας του περιβάλλοντος με έργα συνολικού προϋπολογισμού κοντά στα 90 εκατομμύρια ευρώ, με το μεγαλύτερο έργο (από πλευράς προϋπολογισμού) που έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα για το στόχο αυτό να είναι η «ολοκληρωμένη διαχείριση λυμάτων Δήμου Ιωαννιτών για την προστασία της λιμνης παμβώτιδας – β φάση (ολοκλήρωση)», της ΔΕΥΑΙ, έργο που βρίσκεται σε αρκετά ικανοποιητικό στάδιο εκτέλεσης. Ωστόσο δεν είναι αυτός ο θεματικός στόχος που εμφανίζει την μεγαλύτερη απορροφητικότητα (παρά τον διαθέσιμο προϋπολογισμό) αλλά οι δράσεις για την κοινωνική ένταξη, που εμφανίζουν απορροφητικότητα κοντά στο 60%. 

            Στον αντίποδα της χαμηλής απορροφητικότητας βρίσκονται οι δράσεις για την κλιματική αλλαγή, που δεν έχει εισπραχθεί ούτε ένα ευρώ παρά την σημασία που έχουν οι δράσεις αυτές για την αποφυγή των όλο και αυξανόμενων συνεπειών των φυσικών φαινομένων, και οι δράσεις για την ανάπτυξη τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνιών, όπου από τα 3,7 εκατομμύρια που έχουν προϋπολογιστεί έχουν εισπραχθεί μόλις 47.000 ευρώ.   

          Συμπερασματικά θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η υλοποίηση του προγράμματος της πολιτικής συνοχής ΕΣΠΑ 2014 – 2020 για την περιφερειακή ενότητα Ιωαννίνων κινείται σε ικανοποιητικά επίπεδα, σε σχέση με την πορεία του προγράμματος υλοποίησης για ολόκληρη την χώρα, με συγκεκριμένους τομείς ωστόσο, όπως τις δράσεις για την κλιματική αλλαγή και την ανάπτυξη των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνιών να έχουν μείνει πίσω.

Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου « Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας»  είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης     

Εξοικονόμηση Ενέργειας στα Κτίρια: Αλλάζουν πολλά – τα νέα εργαλεία, οι πόροι, οι επιθυμίες του ΥΠΕΝ

-
0
Εξοικονόμηση Ενέργειας στα Κτίρια: Αλλάζουν πολλά – τα νέα εργαλεία, οι πόροι, οι επιθυμίες του ΥΠΕΝ

Του Θοδωρή Καραουλάνη

Πολλές εξελίξεις και αλλαγές σχεδιάζει το ΥΠΕΝ στην αγορά εξοικονόμησης ενέργειας, ειδικά στα κτίρια, τους επόμενους μήνες, που αν ευοδωθούν, θα σημάνουν μια μεγάλη αλλαγή στο τοπίο και την αγορά.

Πιο αναλυτικά, στην τελική ευθεία βρίσκεται το πρόγραμμα «Εξοικονομώ-Αυτονομώ», για ενίσχυση των παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας στις κατοικίες ενώ παράλληλα το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, προχωρά στην δημιουργία αγοράς για την παροχή ενεργειακών υπηρεσιών και στην εισαγωγή του θεσμού των ανταγωνιστικών διαδικασιών.

Σε λίγες ημέρες ο οδηγός για το νέο «Εξοικονομώ – Αυτονομώ»

Όπως ανέφερε η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, Αλεξάνδρα Σδούκου, σε διαδικτυακή της παρέμβαση σε διεθνές συνέδριο, τις επόμενες ημέρες θα δημοσιοποιηθούν λεπτομέρειες για το νέο «Εξοικονομώ-Αυτονομώ», καθώς η Ελλάδα θέλει να επιτύχει στο ακέραιο τους στόχους που έχουν τεθεί από την Κομισιόν για την ενεργειακή μετάβαση και όπου μπορεί να τους ξεπεράσει.

«Για να γίνει αυτό απαιτείται αφενός η ενεργή συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων, αφετέρου η κινητοποίηση εντός του 2021 των ευρωπαϊκών πόρων τόσο του νέου ΕΣΠΑ, όσο και του Ταμείου Ανάκαμψης», ανέφερε η κ. Σδούκου.

Σύμφωνα με πληροφορίες της EURACTIV.gr, το ΥΠΕΝ επιθυμεί να δημοσιοποιήσει το δυνατόν συντομότερα τον οδηγό του νέου προγράμματος ώστε να προετοιμαστεί η αγορά, αλλά οι διαδικασίες, καθώς επέρχεται αναμόρφωση τόσο των προβλεπόμενων ενισχύσεων (όπως έχει ανακοινωθεί) όσο και των τεχνικών στοιχείων στο πρόγραμμα, παίρνουν χρόνο.

Αν ο οδηγός (και οι ΚΥΑ, τεχνικές οδηγίες κλπ) δεν είναι 100% έτοιμος μέσα στον Οκτώβρη, παράγοντες του ΥΠΕΝ προσανατολίζονται σε έκδοση των βασικών λεπτομερειών – σαν μίνι οδηγό. Αν και η κατεύθυνση, προς όλους, του Κωστή Χατζηδάκη είναι για ολοκλήρωση εντός Οκτώβρη. Ωστόσο, το ΥΠΕΝ έχει να αντιμετωπίσει και δυσκολίες που δημιουργεί η πολεοδομική νομοθεσία σε ορισμένες δράσεις του προγράμματος (όπως το πάχος των μονώσεων, το ύψος των κτιρίων κλπ). Πάντως το ΥΠΕΝ προαναγγέλλει σύντομα ανακοινώσεις.

Θυμίζουμε ότι σύμφωνα με τις κοινοτικές οδηγίες, όλες οι ριζικές ανακαινίσεις κτιρίων θα πρέπει να περιλαμβάνουν τόσο έργα ενεργειακής εξοικονόμησης όσο και δράσεις ενεργειακής αυτονόμησης, ενώ υποχρεωτική έχει γίνει σε αντίστοιχες περιπτώσεις (όπως και στα νέα κτίρια) η εγκατάσταση φορτιστών για ηλεκτρικά αυτοκίνητα και οχήματα.

Παρότι το ΥΠΕΝ έχει θελήσει να παρουσιάσει την πρόσθεση του «Αυτονομώ» στο «Εξοικονομώ» ως ελληνικής έμπνευσης και πρωτοβουλία της παρούσας κυβέρνησης, η πραγματικότητα είναι ότι όλες αυτές οι δράσεις προβλέπονται στην κοινοτική οδηγία. Η ελληνική κυβέρνηση όμως λειτούργησε έξυπνα και έθεσε όλες τις δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια υπό τους όρους τις οδηγίας, αντί μόνο για τα νέα κτίρια και τη ριζική ανακαίνιση, προφανώς για να πάρει πιο εύκολα και την έγκριση της Κομισιόν στα νέα προγράμματα που σχεδιάζει αλλά και για να φέρει εμπροσθοβαρώς την έναρξη προγραμμάτων, την αξιοποίηση πόρων και την επίτευξη των στόχων που έχει βάλει η χώρα για το 2030 με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα.

Το πρόγραμμα Εξοικονομώ κατ’ Οίκον, τόσο στον πρώτο κύκλο του που χρηματοδοτήθηκε από το ΕΣΠΑ 2007-2013 όσο και στο δεύτερο κύκλο της προγραμματικής περιόδου 2014-2020, χρηματοδοτείται από πόρους της Πολιτικής Συνοχής της ΕΕ για την Ελλάδα και αποτελεί ένα από τα γνωστότερα και πιο επιτυχημένα προγράμματα ενισχύσεων για πράσινες δράσεις στην Ελλάδα.

Μπαίνει «στην πρίζα» η εξοικονόμηση ενέργειας

Επίσης πρέπει να σημειώσουμε ότι η εξοικονόμηση Ενέργειας θα αποτελέσει βασικό χρηματοδοτικό άξονα για τα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με τους μέχρι στιγμής σχεδιασμούς του ΥΠΕΝ.

Η έγκριση του Ταμείου Ανάκαμψης έπεσε ως «μάνα εξ ουρανού» στο ΥΠΕΝ καθώς με τους υπάρχοντες ή πιθανούς πόρους από το τρέχον και επόμενο ΕΣΠΑ θα ήταν σχεδόν αδύνατον να υπάρξει εκτεταμένο πρόγραμμα εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια, με βάση τους στόχους του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα – αλλά και τις πραγματικές ανάγκης.

Σύμφωνα με πληροφορίες της ελληνικής EURACTIV και του economix.gr οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης που θα κατευθυνθούν σε εξοικονόμηση ενέργειας θα είναι πάρα πολλοί. Αυτές τις ημέρες γίνεται η τελική διαπραγμάτευση μέσα στην κυβέρνηση, καθώς στις 15 Οκτωβρίου θα παρουσιαστεί στην Κομισιόν το ελληνικό προσχέδιο. Όλα είναι ακόμη ρευστά σε επίπεδο πόρων (ακριβές ύψος) αλλά σίγουρα υπάρχουν μέσα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας σε κτίρια (κατοικίας και επαγγελματικά), παραγωγικές μονάδες αλλά και επενδύσεις εξοικονόμησης με βάση το Διαδίκτυο των Πραγμάτων (IoT).

Θυμίζουμε ότι αφενός το Ταμείο Ανάκαμψης έχει ειδικό πυλώνα για τις πράσινες επενδύσεις (που θα πρέπει να καλύπτουν το 30% του συνόλου των πόρων) ενώ το ΕΣΠΑ και όλοι οι πόροι από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά Ταμεία, την Πολιτική Συνοχής της ΕΕ και τα άλλα χρηματοδοτικά μέσα εντάσσονται στο πλαίσιο δράσης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.

Χατζηδάκης: με Το «Κύμα Ανακαινίσεων» θα ανακαινίζονται 60.000 κτίρια το χρόνο

«Όταν ελήφθησαν οι αποφάσεις για το Ταμείο Ανάκαμψης τον περασμένο Ιούλιο,  όλοι επισημάναμε ότι αντί για ένα ΕΣΠΑ, θα έχουμε δυο ΕΣΠΑ στη διάθεσή μας. Η ευθύνη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας είναι πολύ μεγάλη καθώς πάνω από το 30% των συνολικών κεφαλαίων του Ταμείου Ανάκαμψης πρέπει να διοχετευθεί σε δράσεις πράσινης ανάπτυξης. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι για την αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης δίνεται πολύ μικρότερος χρόνος για την προετοιμασία των προτάσεων προς χρηματοδότηση. Έχουμε μερικούς μήνες, ενώ για το ΕΣΠΑ είχαμε μερικά χρόνια. Γνωρίζουμε επίσης ότι η προθεσμία για την δέσμευση των κονδυλίων είναι τρία χρόνια, ενώ στο ΕΣΠΑ επτά. Πρέπει δηλαδή να τρέξουμε μια κούρσα 5 χιλιομέτρων με τον ρυθμό ενός δρομέα…400 μέτρων», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Χατζηδάκης πρόσφατα, μιλώντας στο διαδικτυακό συνέδριο Olympia Forum.

Ο Υπουργός ΠΕΝ σημείωσε  ότι η πρώτη και κύρια δράση του Υπουργείου στο Ταμείο Ανάκαμψης θα είναι το «Κύμα Ανακαινίσεων», δηλαδή όλες οι δράσεις ενεργειακής εξοικονόμησης στα κτίρια. Στο επίκεντρο βρίσκεται το «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ-ΑΥΤΟΝΟΜΩ» που είναι πολύ μεγαλύτερο σε προϋπολογισμό και ένταση ενισχύσεων σε σχέση με αντίστοιχα προγράμματα του παρελθόντος. Όπως είπε ο κ. Χατζηδάκης, στόχος είναι πλέον με τον νέο σχεδιασμό να καλύπτονται 60.000 κτίρια τον χρόνο, ενώ μέχρι σήμερα από τα προγράμματα εξοικονόμησης είχαν καλυφθεί 130.000 κτίρια σε μια δεκαετία.

Και στο βάθος ΗΛΕΚΤΡΑ για τα δημόσια κτίρια

Η ενεργοποίηση νέων θεσμικών εργαλείων (Επιχειρήσεις Ενεργειακών Υπηρεσιών – ΕΕΥ, ενεργειακός υπεύθυνος κτιρίων κλπ.), θα διευκολύνει την εφαρμογή προγραμμάτων όπως το «ΗΛΕΚΤΡΑ» που αφορά στη χρηματοδότηση παρεμβάσεων ενεργειακής απόδοσης σε δημόσια κτίρια, με τη συμμετοχή ΕΕΥ στην υλοποίηση των παρεμβάσεων μέσω Συμβάσεων Ενεργειακής Απόδοσης. «Προβλέπεται επιδότηση και δανειοδότηση των Φορέων του Δημοσίου και ευρύτερου Δημοσίου που μπορούν με τη σειρά τους να απευθυνθούν σε ΕΕΥ για να τους βοηθήσουν, να υλοποιήσουν και να επιβλέψουν τις ενεργειακές παρεμβάσεις. Επίσης έχουμε προβλέψει και δυνατότητα εγγυοδοσίας, ώστε να μειώσουμε το κίνδυνο των εταιρειών που θα επιλέξουν να εμπλακούν στο «ΗΛΕΚΤΡΑ», ανέφερε η Γενική Γραμματέας Ενέργειας.

Σύμφωνα με πληροφορίες της EURACTIV.gr και του economix.gr, το πρόγραμμα ΗΛΕΚΤΡΑ θα ενισχυθεί ιδιαίτερα τόσο από το Ταμείο Ανάκαμψης όσο και από το νέο ΕΣΠΑ, αλλά σε βάση συνεπενδύσεων, όπως είναι στην πραγματικότητα οι συμμετοχές των ΕΕΥ, αλλά και με άλλα παραπλήσια εργαλεία.

Ειδικά για τον θεσμό των ΕΕΥ, πέρα από επιμέρους προγράμματα του μελλοντικού ΕΣΠΑ, εξετάζεται από την κυβέρνηση να χρησιμοποιηθεί και μεγάλο μέρος των δανειακών πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, τόσο σε δημόσια όσο και ιδιωτικά κτίρια.

Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου « Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας»  είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ξεκινά η δίκη για τη δολοφονία της Σούζαν Ίτον -Στο εδώλιο ο 28χρονος Χανιώτης

-
0
Ξεκινά η δίκη για τη δολοφονία της Σούζαν Ίτον -Στο εδώλιο ο 28χρονος Χανιώτης
Μία από τις πιο στυγερές και αποτρόπαιες δολοφονίες που απασχόλησε τόσο τα ελληνικά όσο και τα διεθνή ΜΜΕ θα απασχολήσει  την Τρίτη το  Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Ρεθύμνου

Η δίκη για την υπόθεση που είχε απασχολήσει έντονα το πανελλήνιο πέρυσι θα ξεκινήσει την Τρίτη 13 Οκτωβρίου και θα διεξαχθεί στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Ρεθύμνου.

Στο εδώλιο του κατηγορουμένου ένας 28χρονος Χανιώτης, με τις κατηγορίες της ανθρωποκτονίας από πρόθεση και του βιασμού.

Μία από τις πιο στυγερές, αποτρόπαιες και – πιθανότατα – πιο περίεργες δολοφονίες που απασχόλησε τόσο τα ελληνικά όσο και τα διεθνή ΜΜΕ, ήρθε φως της δημοσιότητας το βράδυ της 8ης Ιουλίου όταν σε μία σπηλιά στο Ξαμουδοχώρι του δήμου Πλατανιά στα Χανιά, εντοπίστηκε το άψυχο σώμα της 60χρονης Αμερικανίδας βιολόγου τα ίχνη της οποίας είχαν χαθεί από τις 2 Ιουλίου.

Στο μεταξύ οι δικηγόροι της οικογένειας της αδικοχαμένης Σούζαν Ίτον, Βάσω Πανταζή, Δικηγόρος Αθηνών και Γεώργιος Τζερίζ, Δικηγόρος Χανίων, δηλώνουν ότι “μέλη της οικογενείας της θανούσης θα παραστούν ενώπιον του Δικαστηρίου για να καταθέσουν, βοηθώντας το Δικαστήριο να εκδώσει μια δίκαιη απόφαση για την μνήμη της συζύγου, μάνας, κόρης και αδερφής τους, δηλώνοντας την ευγνωμοσύνη τους για τα εκατοντάδες μηνύματα συμπαράστασης που έχουν δεχθεί όλο αυτό το διάστημα, από όλους τους Έλληνες.”

Rural Broadband: Internet και στο χωριό με τη βοήθεια του ΕΣΠΑ

-
0
Rural Broadband: Internet και στο χωριό με τη βοήθεια του ΕΣΠΑ

Του Θοδωρή Καραουλάνη / euractiv.gr

Ένα εξαιρετικό, βραβευμένο έργο που «έσπασε» την απομόνωση πολλών ορεινών, νησιωτικών και άλλων «μειονεκτικών» περιοχών της χώρας, προσφέροντας σε εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες πρόσβαση στο Internet και σε ευρυζωνικές υπηρεσίες, είναι το Rural Broadband που χρηματοδοτήθηκε από κεφάλαια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης.

Το έργο που είχε τη μορφή ΒΟΤ (Build, Operate, Transfer), αποτελεί μια επιτυχημένη Σύμπραξη Δημοσίου – Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) και ένα από τα μεγαλύτερα στην κατηγορία των ΣΔΙΤ σε όλη την Ευρώπη. Ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2019, αν και στο μεγαλύτερο τμήμα του, που αφορούσε στη Νότια και Βόρεια Ελλάδα, ήταν έτοιμο από το 2018. Ο προϋπολογισμός του ανήλθε τελικά σε 161 εκατομμύρια ευρώ και αποσκοπούσε στη μείωση του ψηφιακού, ευρυζωνικού χάσματος που παρατηρείται σε αρκετές αγροτικές και άλλες δυσπρόσιτες περιοχές της χώρας.

Το συνολικό κόστος υλοποίησης του έργου ανέρχεται σε 199.715.754,00 ευρώ, με τα 161.061.091,94 ευρώ από αυτά να να καλύπτονται μέσω συγχρηματοδότησης από τα διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία της ΕΕ (περίπου 148 εκατ. ευρώ) και εθνικούς πόρους.

Το έργο υλοποιήθηκε πρακτικά σε δύο προγραμματικές περιόδους:

  • Κατά την 1η φάση υλοποίησης ΕΣΠΑ 2007-2013, το έργο χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
  • Κατά το 2ο στάδιο υλοποίησης, ΕΣΠΑ 2014-2020, η χρηματοδότηση του έργου πραγματοποιήθηκε μέσω του ΕΤΠΑ (ΕΠΑΝΕΚ) και του ΕΓΤΑΑ (ΠΑΑ), καθώς και από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.

Με την ολοκλήρωση του έργου, περίπου 493.000 πολίτες σε 3.680 οικισμούς, ορισμένοι εκ των οποίων έχουν μόλις μερικές δεκάδες μόνιμους κάτοικους, απέκτησαν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες που δικαιούται κάθε πολίτης σε ένα σύγχρονο κράτος: Δηλαδή, μπορούν πλέον να έχουν Internet αλλά και να χρησιμοποιούν βασικές ευρυζωνικές υπηρεσίες όπως είναι η τηλεϊατρική, η τηλεργασία και η εκπαίδευση εξ αποστάσεως, Επίσης, για πρώτη φορά απολαμβάνουν υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας, όπως είναι η παροχή πληροφοριών, οι ψυχαγωγικές δραστηριότητες, οι εμπορικές συναλλαγές), η IP Τηλεόραση, Video and Music on demand, με ταχύτητες ως 50 Mbps download/30 Mbps upload.

Το έργο αφορούσε την παροχή ευρυζωνικών υπηρεσιών χονδρικής σε όλους τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους με την αξιοποίηση της υποδομής (δίκτυο). Η χώρα χωρίστηκε σε τρεις γεωγραφικές περιοχές (LOTs – βλ .χάρτη) με αντίστοιχους φορείς σύμπραξης τρεις εταιρείες ειδικού σκοπού.

Ο σχεδιασμός του έργου έγινε από τη γενική Γραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων ενώ αναθέτουσα αρχή του έργου ήταν η Κοινωνία της Πληροφορίας (ΚτΠ ΑΕ), η οποία συνεργάστηκε με τις εταιρείες ειδικού σκοπού OTE Rural North (Βόρεια Ελλάδα – κίτρινο χρώμα στο χάρτη) και OTE Rural South (Νότια Ελλάδα – κόκκινο χρώμα) που έχουν κύριο μέτοχο τον ΟΤΕ, καθώς και την Rural Connect (Κεντρική Ελλάδα, πράσινο χρώμα), με κύριο μέτοχο την Intrakat.

Το έργο για να ολοκληρωθεί έπρεπε να ξεπεράσει αρκετές προκλήσεις και δυσκολίες καθώς στο 45% της ελληνικής επικράτειας ζει μόλις το 6% του πληθυσμού της χώρας. Αυτός άλλωστε ήταν και ο λόγος που επιλέχθηκε να γίνει το έργο, καθώς δεν υπήρχε εμπορικό ενδιαφέρον για αυτοτελή εμπορική ανάπτυξη υποδομής από τις εταιρείες τηλεπικοινωνιών.

Η ταχύτητα του δικτύου μετά την ολοκλήρωση του έργου είναι 30-50mbs και αναμένεται να αποφέρει ανάπτυξη 1,2% σε περιοχές μακριά από τα αστικά κέντρα βοηθώντας κατά αυτό το τρόπο την περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας.

Η συγκεκριμένη δημόσια παρέμβαση αποτελεί απτό παράδειγμα των έργων που μπορούν να υλοποιηθούν με βάση της Πολιτική Συνοχής της ΕΕ – και μάλιστα, στη συγκεκριμένη περίπτωση, σε συνέργεια με την Κοινή Αγροτική Πολιτική. Σημειώνεται ότι παράλληλα ήταν απόλυτα εναρμονισμένη με τους στόχους της Ψηφιακής Ατζέντας 2020 (Digital Agenda 2020) και συγκεκριμένα του θεματικού πυλώνα για την «πρόσβαση στο Internet με υψηλής και υπερυψηλής ταχύτητας συνδέσεις», ενώ αποτέλεσε παράλληλα δράση του Εθνικού Σχεδίου Ευρυζωνικής Πρόσβασης Επόμενης Γενιάς.

Μεταξύ των σημαντικότερων ποιοτικών ψηφιακών υπηρεσιών που θα παρέχονται μέσω των δικτύων επόμενης γενιάς σε όλη τη χώρα θεωρείται η αύξηση της παραγωγικότητας του δημόσιου τομέα, δεδομένου ότι αποτελεί το βασικό καταναλωτή ευρυζωνικών υπηρεσιών. Ειδικότερα, η συγκεκριμένη δράση Rural Broadband διαδραματίζει ήδη  σημαντικό ρόλο στη σύνδεση δημόσιων κτιρίων σε «λευκές» αγροτικές περιοχές.

Ένα απτό παράδειγμα των άμεσων αποτελεσμάτων του έργου είναι η περίπτωση των απομακρυσμένων νηπιαγωγείων και των δημοτικών σχολείων σε ορεινές τοπικές κοινότητες του νομού Πέλλας στη Βόρεια Ελλάδα, οι οποίες μέσω του ευρυζωνικού διαδικτύου είναι σε θέση να εξοπλίσουν τα σχολικά τους εργαστήρια με εκπαιδευτικά ψηφιακά μέσα. Αντίστοιχα παραδείγματα, τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, υπάρχουν πλέον ορατά σε όλες τις περιοχές που κάλυψε η δράση.

«Κλειδί» για την ανταγωνιστικότητα η εύκολη και γρήγορη πρόσβαση σε ψηφιακές υπηρεσίες

Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων καθ’όλη τη διάρκεια κατασκευής του έργου ήταν άψογη. Η προσπάθεια άρσης της απομόνωσης αυτών των περιοχών της χώρας συνιστά πολύτιμο εθνικό έργο, καθώς οι ευρυζωνικές υπηρεσίες θεωρούνται ζωτικής σημασίας για να παραμείνουν οι πολίτες στην ύπαιθρο και να σταματήσει η φυγή προς τις μεγάλες αστικές περιοχές. Στις περισσότερες περιπτώσεις δε, το βασικό κίνητρο για την ενεργοποίηση σε αυτή την κατηγορία έργων είναι η επιθυμία των επιχειρήσεων να συμβάλλουν, στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, στη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων και όχι το -όποιο και εξαιρετικά αμφίβολο- εμπορικό κέρδος.

Όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, η εύκολη και γρήγορη πρόσβαση στις ψηφιακές υπηρεσίες αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση της απασχόλησης, την ανάπτυξη της τοπικής επιχειρηματικότητας, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος.

Το έργο βραβεύτηκε το Νοέμβριο του 2017, στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Βραβείων Ευρυζωνικότητας 2017 «European Broadband Awards 2017» που διοργανώνονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (DG CONNECT) ως το καλύτερο έργο στην Ευρώπη στην κατηγορία «Προώθηση πολιτικής συνοχής σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές». Το έργο διαγωνιζόταν μαζί με άλλα δύο έργα από την Ισπανία και τη Γερμανία, ως φιναλίστ, ενώ συνολικά στον διαγωνισμό συμμετείχαν 49 έργα από 20 χώρες.

Επίσης, βραβεύτηκε το Φεβρουάριο του 2018 από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Πληροφορικής & Επικοινωνιών WITSA στα WITSA Global ICT Excellence Award 2018 στην κατηγορία «Digital Opportunity Award».

 

Έρχεται το Ultrafast Broadband

Η προσπάθεια για την άρση της ψηφιακής απομόνωσης των δυσπρόσιτων αγροτικών περιοχών της χώρας θα έχει και συνέχεια. Με βάση τα νέα δεδεομένα αλλά και τον στρατηγικό σχεδιασμό της χώρας, προέκυψε το νέο έργο Ultrafast Broadband. Αποσκοπεί στην κάλυψη του μεγαλύτερου δυνατού μέρους των ημιαστικών και αγροτικών οικισμών των περιοχών παρέμβασης  που παραμένουν απομονωμένοι μετά την υλοποίηση των σχεδιαζόμενων από τον ιδιωτικό τομέα επενδύσεων και του δημόσιου έργου Rural Broadband, με ευρυζωνικές συνδέσεις με ταχύτητες τουλάχιστον 100Mbps, ή τουλάχιστον 100Mbps – αναβαθμίσιμες σε 1 Gigabit.

Περιλαμβάνει την κάλυψη με εκτεταμένο δίκτυο οπτικών ινών όσο το δυνατόν πλησιέστερα στον τελικό χρήστη. Εκτιμάται ότι το νέο έργο θα συμβάλει στην κάλυψη περί του 25% της Ελληνικής επικράτειας (περί τα 3,3 εκατ. κάτοικοι, περί τα 527.833 νοικοκυριά και περί τους 5.900 οικισμούς, στην πλειοψηφία τους μικροί και πολύ μικροί οικισμοί με πληθυσμό λίγων δεκάδων ή εκατοντάδων κατοίκων).

Ο διαγωνισμός για αυτό το έργο, που επίσης υλοποιείται με τη μεθοδολογία ΣΔΙΤ, εξελίσσεται αυτήν την περίοδο και θα αναλυθεί σε νεότερο, ειδικό ρεπορτάζ.

Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου « Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας»  είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Νέο ΕΣΠΑ 2021-2027: έμφαση στην Ελληνική Περιφέρεια – πως κατανέμονται οι πόροι ανά στόχο πολιτικής

-
0
Νέο ΕΣΠΑ 2021-2027: έμφαση στην Ελληνική Περιφέρεια – πως κατανέμονται οι πόροι ανά στόχο πολιτικής

Του Θοδωρή Καραουλάνη

Όπως αναλύσαμε σε προηγούμενο ρεπορτάζ μας, ο σχεδιασμός του νέου ΕΣΠΑ είναι σε εξέλιξη και αναμένονται οι παρατηρήσεις των Βρυξελλών στο προσχέδιο που κατέληξε η κυβέρνηση. Ο σχεδιασμός, όπως εξελίσσονται οι διαδικασίες τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στην Αθήνα, είναι αλληλένδετος τελικά με το Ταμείο Ανάκαμψης, αφού στο τέλος η χώρα καλείται να επιλέξει τί έργα – δράσεις – υποδομές θα ενταχθούν στο σκέλος του ΕΣΠΑ και ποιες – ποια στο Ταμείο Ανάκαμψης, με την κατεύθυνση να είναι τα πιο ώριμα και πιθανόν να ολοκληρωθούν πιο γρήγορα να κατευθύνονται στο Ταμείο Ανάκαμψης – αν φυσικά συμβαδίζουν με τους στόχους του.

Ωστόσο το ΕΣΠΑ 2021-2027 παραμένει ο βασικός βραχίονας χρηματοδότησης της χώρας, ειδικά από την Πολιτική Συνοχής της ΕΕ και παράγει τα περισσότερα αποτελέσματα, ειδικά στην Ελλάδα (#cohesionGR).

Ποιοι είναι όμως οι στόχοι του νέου ΕΣΠΑ που προτείνει η Ελλάδα σύμφωνα με τα βασικά στρατηγικά κείμενα της ΕΕ και πώς ακριβώς αυτά επηρεάζουν τα προγράμματα που θα ανακοινωθούν σε επίπεδο πόρων;

Στόχοι πολιτικής ΕΣΠΑ 2021 – 2027 και κατανομή πόρων

Ο πρώτος στόχος πολιτικής του νέου ΕΣΠΑ αφορά στην ανταγωνιστική οικονομία και την ψηφιακή μετάβαση. Σύμφωνα με πληροφορίες της EurActiv.gr εκεί θα δεσμευτούν πόροι σε ποσοστό 20,3% του συνόλου, δηλαδή το 1/5 του προγράμματος.

Πιο συγκεκριμένα, ο στόχος αφορά στη διασύνδεση της έρευνας με τον  παραγωγικό ιστό της χώρας, στην προσαρμογή της ελληνικής βιομηχανίας στο νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον με τη δημιουργία αξίας σε όλα τα πεδία του επιχειρείν, στην ενδυνάμωση της καινοτομικής ικανότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, στη διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση και στη διεύρυνση του εύρους των χρηματοδοτικών εργαλείων με τη δημιουργία ενός θεσμικού περιβάλλοντος φιλικού προς τις επιχειρήσεις, καθώς και στον ψηφιακό μετασχηματισμό της ελληνικής δημόσιας διοίκησης, του κράτους και της οικονομίας.

Αξίζει ωστόσο να σημειώσουμε ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες της EurActiv.gr, η έμφαση που δίνεται από την Αθήνα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (και πάλι, όπως στα προηγούμενα ΕΣΠΑ) προκαλεί αντιδράσεις σε μια ομάδα γραφειοκρατών και στελεχών στις Βρυξέλλες που επιθυμούν «μεγάλες δράσεις και έργα» που μπορούν να προσελκύσουν ιδιωτική χρηματοδότηση και έχουν πιο απλή και εύκολη παρακολούθηση με μικρότερη γραφειοκρατία (για αυτούς), κάτι που αποτελεί βασική κατεύθυνση από την προηγούμενη ακόμη σύνθεση της Κομισιόν επί εποχής Γιούνκερ.

Ο δεύτερος στόχος πολιτικής του νέου ΕΣΠΑ εστιάζει στο περιβάλλον, την ενέργεια και την πολιτική προστασία, στα πλαίσια μιας πιο πράσινης και ανθεκτικής Ελλάδας και Ευρώπης με χαμηλές εκπομπές άνθρακα μέσω της προώθησης της δίκαιης μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας, των πράσινων επενδύσεων, της κυκλικής οικονομίας, της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, της πρόληψης και της διαχείρισης των κινδύνων. Εκεί θα κατευθυνθεί περισσότερο από το ¼ των πόρων, περίπου το 26.1%.  Απώτερος στόχος, όπως λέει και ο αρμόδιος για το ΕΣΠΑ Υφυπουργός Γιάννης Τσακίρης, είναι «να μετατρέψουμε την απειλή της κλιματικής αλλαγής σε ευκαιρία». Άλλωστε αυτό αντικατοπτρίζεται και στο γεγονός της δομής του νέου ΕΣΠΑ, που αποκαλύψαμε σε προηγούμενο ρεπορτάζ: σε ανεξάρτητο – και πάλι – επιχειρησιακό πρόγραμμα για το Περιβάλλον.

Οι μεταφορές και τα ευρυζωνικά δίκτυα σύμφωνα με τις πληροφορίες σχεδιάζεται να καλύψουν πόρους περίπου15.3% του νέου ΕΣΠΑ. Οι τομείς αυτοί Αποτελούν τον τρίτο στόχο πολιτικής, ο οποίος εστιάζει στην ανάπτυξη ενός ασφαλούς, συνεκτικού και διαλειτουργικού συστήματος σιδηροδρομικών μεταφορών υψηλής ποιότητας, στην εξασφάλιση προσβασιμότητας και στη βέλτιστη χρήση των αυτοκινητοδρόμων, των θαλάσσιων λιμένων και των αεροδρομίων της Ελλάδας με την κατασκευή τμημάτων και συνδέσεων που λείπουν από το δίκτυο. Παράλληλα όμως προωθεί μια σειρά μεσοπρόθεσμων πρωτοβουλιών και δράσεων οι οποίες στοχεύουν στη δημιουργία ενός σύγχρονου και καλύτερου ψηφιακού περιβάλλοντος τόσο για τους πολίτες όσο και τις επιχειρήσεις της χώρας, με την υλοποίηση επενδύσεων σε ταχέα και υπερταχέα ευρυζωνικά δίκτυα, σε ανοιχτά ασύρματα δίκτυα για την πρόσβαση όλων στο διαδίκτυο, καθώς και με την ανάπτυξη σύγχρονων δικτυακών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των δικτύων οπτικών ινών και των δικτύων 5G. 

Τέταρτος στόχος πολιτικής είναι η απασχόληση, η εκπαίδευση και η κοινωνική προστασία, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών υγείας και παιδείας, που θα καλύψουν κάτι λιγότερο από το 1/3 των πόρων και αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστικά στόχο με αφιερωμένο το 31.9% των πόρων.

Οι προτεραιότητες της χώρας μας, σύμφωνα με το κείμενο που εστάλη στην Κομισιόν, εστιάζουν στις ίσες ευκαιρίες και στην ισότιμη πρόσβαση στην αγορά εργασίας (ιδίως γυναικών, νέων και μακροχρόνιων ανέργων) και στην κοινωνική σύγκλιση, στην ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, στην κατάρτιση και στη διά βίου μάθηση, στην κοινωνική προστασία και την ένταξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και ατόμων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, στην αντιμετώπιση της υλικής στέρησης και στον συστημικό εκσυγχρονισμό των αντίστοιχων θεσμών.

Επιπρόσθετα, ο 4ος αυτός στόχος πολιτικής θα επικεντρωθεί στην εφαρμογή ολοκληρωμένων μέτρων που αφορούν μεταξύ άλλων τη στέγαση και τις κοινωνικές υπηρεσίες και την εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη, συμπεριλαμβανομένης και της πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης.

Πέμπτος και τελευταίος (στα κείμενα,,,) στόχος πολιτικής είναι οι ολοκληρωμένες χωρικές παρεμβάσεις και η αστική ανάπτυξη που θα καλύψει πόρους ύψους 5.4% του νέου ΕΣΠΑ. Σημειώνουμε ότι οι ΟΧΕ αποτέλεσαν βασικές δράσεις χρηματοδότησης και στο τρέχον ΕΣΠΑ αλλά όχι ξεχωριστό στόχο πολιτική.

Σημειώνουμε ότι η ΕΕ έχει ιδρύσει ειδικό οργανισμό (ESPON) που καλύπτει τον τομέα της συνοχής σε κάθε επίπεδο και παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς αυτές τις πολιτικές. Στο νέο ΕΣΠΑ λοιπόν οι ΟΧΕ και η αστική ανάπτυξη (δηλαδή ολοκληρωμένα σχέδια για συγκεκριμένες περιοχές αντί για ξεχωριστά έργα)  γίνονται ξεχωριστός άξονας πολιτικής με συγκεκριμένους πόρους να κατευθύνονται σε αυτόν.

Ο στόχος αυτός, σύμφωνα με την ελληνική πρόταση, δίνει  προτεραιότητα στην ενίσχυση της ολοκληρωμένης κοινωνικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής τοπικής ανάπτυξης, με έμφαση στη Βιώσιμη Αστική Ανάπτυξη, της πολιτιστικής κληρονομιάς, του τουρισμού, της αναζωογόνησης δημόσιων χώρων και της ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών και των παράκτιων περιοχών μέσω της τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων.

Έμφαση στην Ελληνική Περιφέρεια – παίρνει από το 1/3 των πόρων

Αξίζει να σημειώσουμε ως οριζόντιο – στην πραγματικότητα – άξονα το γεγονός ότι οι πόροι που θα κατευθυνθούν στις Περιφέρειες της χώρας θα είναι σημαντικά αυξημένοι εν συγκρίσει με τα προηγούμενα ΕΣΠΑ. Όπως αναφέρουν υψηλόβαθμες πηγές του Υπουργείου Ανάπτυξης στην EurActiv.gr, ο συγκεντρωτικός χαρακτήρας που χαρακτηρίζει όλα τα προηγούμενα ΕΣΠΑ στην Ελλάδα – μαζί με τα αντίστοιχα της Ιρλανδίας – σε σχέση με την ακολουθούμενη περιφερειακή πολιτική επιχειρείται να αλλάξει. Έτσι, σχεδιάζεται πλέον οι 13 περιφέρειες να μπορούν να διαχειριστούν σημαντικά αυξημένους πόρους, τόσο με τα δικά τους Επιχειρησιακά προγράμματα αρχικά που θα είναι αυξημένα, όσο και με τις εκχωρήσεις από τα Τομεακά προγράμματα που θα ακολουθήσουν.

Συνολικά, με βάση τον αρχικό σχεδιασμό τα 13 ΠΕΠ θα λάβουν κομμάτι που αντιστοιχεί περίπου στο 1/3 των συνολικών πόρων του ΕΣΠΑ, με βασικό ζητούμενο την αυτονομία των περιφερειών στο πλαίσιο της αποτελεσματικής πολυεπίπεδης διακυβέρνησης που προωθεί η κυβέρνηση, τονίζουν από το Υπουργείο. Αλλά στην πραγματικότητα η ενίσχυση των περιφερειών της Ευρώπης αποτελεί βασικό άξονα της Πολιτικής Συνοχής και υποχρέωση της χώρας, καθώς οι Βρυξέλλες δίνουν και πάλι ιδιαίτερη έμφαση στην περιφερειακή πολιτική με εργαλείο υλοποίησης τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά Ταμεία.

Συμβάλει όμως στην μεγαλύτερη ενίσχυση ειδικά των ελληνικών περιφερειών στο νέο ΕΣΠΑ και κάτι ακόμη σημαντικό: το ότι οι πόροι θα κατανεμηθούν με δείκτες αναφοράς το ΑΕΠ κάθε περιφέρειας μετά την κρίση, σε αντίθεση με το προηγούμενο ΕΣΠΑ που τρέχει ακόμη και η κατανομή γίνεται ακόμη με ποσοστά προ 2010… Έτσι, καμία περιφέρεια δεν μπαίνει στην υψηλή κατηγορία της ανεπτυγμένης περιφέρειας, μόνο 2 ελληνικές περιφέρειες θα ανήκουν πλέον στη μεσαία κατηγορία (Αττική, Νότιο Αιγαίο) και όλες οι άλλες θα είναι αναπτυσσόμενες περιφέρειες, επομένως θα έχουν υψηλότερα ποσοστά ενισχύσεων και συγχρηματοδοτήσεων – άρα και περισσότερους πόρους.

Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου « Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας»  είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Τσακίρης: Αλλάζουν όλα – διαφορετικό, πιο απλό, πιο γρήγορο το νέο ΕΣΠΑ των 24 δις ευρώ

-
1
Τσακίρης: Αλλάζουν όλα – διαφορετικό, πιο απλό, πιο γρήγορο το νέο ΕΣΠΑ των 24 δις ευρώ

Από Θοδωρής Καραουλάνης

Γραφειοκρατία, ελληνικής έμπνευσης, χωρίς λόγο, χαρακτηρίζει το ΕΣΠΑ μέχρι τώρα, ανέλυσε γλαφυρά ο Υφυπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Γιάννης Τσακίρης, αλλά στη νέα προγραμματική περίοδο που σε λίγο θα ξεκινήσει όλα αυτά θα αλλάξουν, δεσμεύθηκε.

Όπως έχει αναλύσει η euractiv.gr, οι αλλαγές που έρχονται στο νέο ΕΣΠΑ είναι σοβαρές και με την τοποθέτηση του Υφυπουργού επιβεβαιώνεται το ρεπορτάζ μας σχετικά με τη δημιουργία νέου νομοθετικού πλαισίου, καθώς η διαχείριση του ΕΣΠΑ προβλέπεται από συγκεκριμένο νόμο του 2014 (που έχει τροποποιηθεί πολλάκις μέχρι σήμερα). Όπως είχαμε καταγράψει, όλοι αντιλαμβάνονται πλέον ότι η αρχιτεκτονική του ΕΣΠΑ είναι παρωχημένη και προβληματική και οι αλλαγές έρχονται. Εκτός από τα νέα επιχειρησιακά προγράμματα που αποκαλύψαμε, ο κ. Τσακίρης επιβεβαίωσε και τις αλλαγές στις διαδικασίες.

«Σας διαβεβαιώνω ότι το καινούργιο ΕΣΠΑ θα είναι εντελώς διαφορετικό, πολύ πιο απλό και πολύ πιο γρήγορο» δήλωσε κατηγορηματικά ο Γιάννης Τσακίρης από το βήμα εκδήλωσης στο Thessaloniki Helexpo Forum. Και αυτό γιατί το υπάρχον ΕΣΠΑ είναι ένα «τέρας» όπως είπε, αναφερόμενος στις διαδικασίες και τη γραφειοκρατία – ελληνικής εμπνεύσεως, όπως τόνισε – που απαιτείται.

Θα φτάσει 24 δις το νέο ΕΣΠΑ

Ο κ. Τσακίρης, παρότι η διαπραγμάτευση ακόμη συνεχίζεται με τις ευρωπαϊκές αρχές, αποκάλυψε πως «φαίνεται ότι το νέο ΕΣΠΑ θα φθάσει μαζί με την εθνική συμμετοχή σε κάτι λιγότερο από 24 δις ευρώ».

Σύμφωνα με όσα ανέφερε αυτή είναι η τεχνική πληροφόρηση που έχει στείλει η Κομισιόν στα κράτη μέλη και σημείωσε ότι αποτελεί σαφή αύξηση συγκριτικά με τα 21 δις ευρώ στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο. «Είναι μια έξτρα βοήθεια που μαζί με τα άλλα θα βοηθήσει στην ανάταξη της ελληνικής οικονομίας».

Σημειώνεται ότι οι πόροι του ΕΣΠΑ προέρχονται αποκλειστικά από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά Ταμεία: την Πολιτική Συνοχής, την Κοινή Αγροτική Πολιτική και στην επόμενη περίοδο από το «μικρό» Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και αποτελούν ξεχωριστό χρηματοδοτικό μηχανισμό από το υπό καθιέρωση και οριστικοποίηση Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ (από την κρίση του κορωνοϊού).

Απογοήτευση από τη γραφειοκρατία του ΕΣΠΑ

Είναι γνωστό ότι ο Γιάννης Τσακίρης ανέλαβε την κυβερνητική ευθύνη του ΕΣΠΑ από την πρώτη στιγμή έχοντας τεχνοκρατικό και όχι πολιτικό προφίλ. Προέρχεται από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και επέστρεψε στη χώρα με επιλογή του

Πρωθυπουργού για να βοηθήσει ακριβώς στην επιτάχυνση των διαδικασιών χρηματοδότησης των επενδύσεων και διαχείρισης κοινοτικών προγραμμάτων. Για αυτό άλλωστε στις αρχές του χρόνου ο πρωθυπουργός του ανέθεσε την προεδρία και τον συντονισμό για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή του νέου ΕΣΠΑ. Επομένως η διαβεβαίωσή του για αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο, τις διαδικασίες και την εφαρμογή γίνεται από τα πιο αρμόδια χείλη.

Η κατάσταση όμως που περιγράφει για τη μέχρι τώρα κατάσταση είναι τραγική…

«Ερχόμενος στην Ελλάδα γνώριζα τις διαδικασίες ΕΣΠΑ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν γνώριζα τις διαδικασίες στην Ελλάδα. Όμως η γραφειοκρατία που έχει βάλει η Ελλάδα είναι 1,5 φορά παραπάνω από αυτήν που έχει βάλει η Ευρώπη», σημείωσε χαρακτηριστικά. Και πρόσθεσε με νόημα: «Έχουμε ένα πράγμα που δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι είναι στα όρια του μη διαχειρίσιμου». Η παρούσα κυβέρνηση κάνει προσπάθειες, έδωσε και παραδείγματα (ΕΠΑΝΕΚ, επιδότηση τόκων δανείων επιχειρήσεων κλπ), αλλά στην πραγματικότητα υπονόησε ότι η αλλαγή θα έρθει μόνο με το νέο ΕΣΠΑ και τις αλλαγές που θα κάνει στο θεσμικό πλαίσιο η κυβέρνηση.

Ο αρμόδιος για το ΕΣΠΑ υφυπουργός ανέλυσε ειδικά το θέμα της συγκριτικής αξιολόγησης που επιβάλλεται σχεδόν σε όλα τα προγράμματα ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας, καταγγέλλοντας ότι… δεν υφίσταται καμία ανάγκη να υπάρχει, παρά μόνο γραφειοκρατικές εμμονές!

Θυμίζουμε, όπως έχει αναφέρει η EurActiv.gr, ότι η απλοποίηση διαδικασιών και η μείωση της γραφειοκρατίας για το νέο ΕΣΠΑ αποτελεί σημαντικό στοιχείο των ευρωπαϊκών πολιτικών και μία από τις ρπωτες κατευθύνσεις που υιοθετήθηκε στις Βρυξέλλες για την νέα προγραμματική περίοδο, από το 2018 ακόμη.

Παλαιά προβλήματα με νέες λύσεις, διαδικασίες και δράσεις στο νέο ΕΣΠΑ

Που απέδωσε όμως ο Γιάννης Τσακίρης όλα αυτά που περιέγραψε; Κάθε φορά «δυστυχώς, ως γνήσιοι Έλληνες, βάζαμε κάτι παραπάνω σε κάθε προγραμματική περίοδο, γιατί όλοι θέλαμε να πούμε κάτι παραπάνω, όλοι θέλαμε να έχουμε μια υπογραφή, η Α-Β-Γ υπηρεσία, και έχουμε καταλήξει να κάνουμε αυτό το τέρας που είναι το ΕΣΠΑ» σημείωσε χαρακτηριστικά, προαναγγέλλοντας σαρωτικές αλλαγές

Το ΕΣΠΑ, όμως, τόνισε είναι ένα εργαλείο και παρόλα αυτά – να τα λέμε και αυτά – έχει δώσει και έχει προσφέρει στην Ελληνική Οικονομία, με πολύ σημαντικό πρόσφατο παράδειγμα όλα τα προϊόντα ρευστότητας των επιχειρήσεων που θεσμοθετήθηκαν και έτρεξαν επί κορωνοϊού. «Δεν θα τα είχαμε χωρίς το ΕΣΠΑ» σημείωσε χαρακτηριστικά ο Γιάννης Τσακίρης.

Και όσον αφορά νέες δράσει και εργαλεία για επιχειρήσεις σημείωσε ότι «σχεδιάζουμε με την Αναπτυξιακή Τράπεζα να δημιουργήσουμε ένα προϊόν ώστε να εγγυόμαστε τις εγγυητικές επιστολές. Φανταστείτε πού φτάσαμε… Αλλά θα βγει και αυτό και θα βοηθήσει τον επιχειρηματία, πιστεύω, να κάνει πιο γρήγορα την επένδυσή του».

Ο Γιάννης Τσακίρης τόνισε με έμφαση ότι «έχουμε μπροστά το καινούργιο ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης, θα προσπαθήσουμε να κάνουμε μόνιμους εγγυοδοτικούς μηχανισμούς για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπως υπάρχουν σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα».

Νέο ΕΣΠΑ με νέα ψηφιακά εργαλεία

Ο Γιάννης Τσακίρης προανήγγειλε ότι το νέο ΕΣΠΑ θα είναι πολύ πιο ψηφιακό στη διαχείρισή του, επιβεβαιώνοντας και εδώ ότι θα υπάρξουν θεσμικές αλλαγές ουσίας. «Η διαδικασία θα είναι ψηφιοποιημένη. Μαζί με το νέο ΕΣΠΑ θα γίνει και ένα καινούργιο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ) του ΕΣΠΑ».

Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου « Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας» είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Τα φυσικά φαινόμενα δείχνουν ότι χρειαζόμαστε έργα περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος

-
1
Τα φυσικά φαινόμενα δείχνουν ότι χρειαζόμαστε έργα περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος

Οι πρόσφατες καταστροφές που πραγματοποιήθηκαν από το καιρικό φαινόμενο που οι επιστήμονες ονόμασαν «Ιανό», ήρθαν να προστεθούν στα προβλήματα που έχουν δημιουργήσει αντίστοιχα φυσικά φαινόμενα στο παρελθόν. Σίγουρα φυσικές καταστροφές έχουμε αντιμετωπίσει και παλιοτέρα, αλλά είναι αληθές ότι παρατηρούμε πως καταστροφικά φαινόμενα συμβαίνουν όλο και συχνότερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε αρκετές περιπτώσεις καταιγίδων έχουμε βροχοπτώσεις λίγων ωρών, που αντιστοιχούν σε βροχές ενός ολόκληρου εξαμήνου. Οι επιστήμονες ισχυρίζονται ότι θα πρέπει να συνηθίσουμε να ζούμε με αυτά τα φαινόμενα, τα οποία αποδίδονται στην κλιματική αλλαγή ή στην ήδη υπάρχουσα κλιματική κρίση.

 Είναι επομένως αναγκαίο να αναληφθούν δράσεις με την εκτέλεση σχετικών έργων που θα λαμβάνουν υπόψη την νέα περιβαλλοντική κατάσταση με σκοπό να αναχαιτίσουν τόσο τις αιτίες που δημιουργούν τα φαινομένα, όσο και τις συνέπειες των καιρικών φαινομένων που αποδίδονται στην κλιματική αλλαγή.

Πυλώνας που περιλαμβάνεται στο ΕΣΠΑ 2014 – 2020

Ένας από τους θεματικούς στόχους που περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα της ευρωπαϊκής πολιτικής συνοχής ΕΣΠΑ 2014 – 2020, είναι και η ανάληψη δράσεων για την ανάσχεση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής. Μάλιστα στον εν λόγω θεματικό στόχο έχουν ενταχθεί έργα συνολικού προϋπολογισμού περίπου 20 εκατομμυρίων ευρώ για την περιφέρεια Ηπείρου, από τα οποία έχουν συμβασιοποιηθεί τα 4,5 εκατομμύρια και έχουν ήδη καταβληθεί 800.000 ευρώ για την υλοποίηση τους από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ενώ για την περιφερειακή ενότητα Ιωαννίνων έχουν προϋπολογιστεί έργα συνολικού ύψους άνω των 7 εκατομμυρίων, χωρίς ωστόσο να έχει γίνει κάποια καταβολή μέχρι στιγμής.

Έργα που έχουν ενταχθεί  

Αρκετά από τα έργα που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα ΕΣΠΑ 2014 – 2020 για την περιοχή μας, μπορούν να έχουν σημαντική θετική επίδραση στις περιβαλλοντικές συνθήκες που οδηγούν στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής. Όπως για παράδειγμα:

  • Αποχέτευση Ομβρίων Υδάτων & Βελτίωση Δικτύων Συλλογής Εντός Πολεοδομικού Σχεδίου και Οριοθετημένων Οικισμών Δ.Ε. Ιωαννίνων από την ΔΕΥΑΙ
  • Κατασκευή αποχετευτικού δικτύου ομβρίων στην 1η και 3η Π.Ε. του Δήμου Ηγουμενίτσας
  • Αποχέτευση Ομβρίων Υδάτων Τμήματος Οικισμού Τ.Κ. Ζωοδόχου του Δήμου Ζίτσας
  • Κατασκευή τμημάτων του δικτύου ομβρίων Δήμου Αρταίων
  • Προμήθεια επιβατηγών οχημάτων και ειδικού εξοπλισμού για τις ανάγκες της Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Ηπείρου
  • Έργα διευθέτησης ρέματος Λάκκας του Δήμου Ηγουμενίτσας
  • Διευθέτηση ρέματος Αμμότοπου του Δήμου Αρταίων
  • Ολοκληρωμένο σύστημα καταγραφής δεδομένων με σκοπό τη δημιουργία χρονοσειρών, μοντέλων και ενημερώσεων σχετικά με τις πλημμύρες στην πόλη της Ηγουμενίτσας
  • Ανάπτυξη Συστήματος Καταγραφής, Παρακολούθησης και Αντιμετώπισης Κινδύνων από Κατολισθητικά Φαινόμενα με την Εφαρμογή Σύγχρονων Γεωτεχνικών και Δορυφορικών Μεθοδολογιών
  • Ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα παρακολούθησης, πρόληψης, διαχείρισης και έγκαιρης ενημέρωσης για τον κίνδυνο πλημμυρικών επεισοδίων στην ευρύτερη περιοχή Άραχθου
  • Ανάπτυξη συστήματος παρακολούθησης και πρόληψης φυσικών καταστροφών για την προσαρμογή του Δήμου Μετσόβου στην κλιματική αλλαγή
  • Μελέτη, Πρόβλεψη και Μοντελοποίηση των Επιπτώσεων της Κλιματικής Αλλαγής επί της Δελταϊκής Ακτογραμμής του Ποταμού Καλαμά

Προκύπτει λοιπόν ότι και στον σημαντικό τομέα της αντιμετώπισης των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής έχουμε να περιμένουμε σημαντική ενίσχυση από την πολιτική συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου « Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας»  είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το έργο για την αποκατάσταση του γεφυριού της Κόνιτσας και το αντιπαράδειγμα του γεφυριού της Πλάκας

-
1
Το έργο για την αποκατάσταση του γεφυριού της Κόνιτσας και το αντιπαράδειγμα του γεφυριού της Πλάκας

Σίγουρα η αναστήλωση του γεφυριού της Πλάκας κατάφερε να μετριάσει μέχρι ενός σημείου τα άσχημα συναισθήματα που προκάλεσε η πτώση του, αποτέλεσμα ως ένα βαθμό της μη συντήρησης του. Πέντε και πλέον χρόνια από την ημέρα που το μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι των Βαλκανίων, το γεφύρι της Πλάκας, έπεσε μετά από μια μεγάλη κακοκαιρία, στέκεται ξανά περήφανο, ενώνοντας τα Τζουμέρκα με τα Κατσανοχώρια.

            Μετά την κατάρρευση της Γέφυρας Πλάκας τον Φεβρουάριο του 2015, διάφοροι φορείς άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι το μέλλον των ηπειρώτικων πέτρινων γεφυριών δεν είναι και τόσο αυτονόητο. Το γεφύρι Αώου στην Κόνιτσα, ένα από τα πιο εντυπωσιακά γεφύρια της Ηπείρου, τράβηξε αμέσως την προσοχή των ειδικών και μη. Μετά την πτώση του Γεφυριού της Πλάκας, εκείνο του Αώου ποταμού στην Κόνιτσα είναι το δεύτερο μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι σ’ ολόκληρα τα Βαλκάνια, με 36 μέτρα άνοιγμα και 20 μέτρα ύψος. Δεν είναι όμως μόνο το μέγεθος που συνδέει τα δύο μνημεία, αλλά και τα τεχνικά τους δεδομένα που είναι σχεδόν τα ίδια. Επίσης, όπως αυτό της Πλάκας, το πέτρινο Γεφύρι της Κόνιτσας, χτισμένο το 1870, έχει καταπονηθεί σημαντικά από τα φυσικά φαινόμενα.

            Η Περιφέρεια Ηπείρου και το Υπουργείο Πολιτισμού αποφάσισαν πριν από τέσσερα χρόνια να συμπράξουν με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το οποίο τότε είχε εμπλακεί ενεργά στην υπόθεση της Γέφυρας Πλάκας, για την εκπόνηση μιας μελέτης για το γεφύρι της Κόνιτσας. Η σχετική προγραμματική σύμβαση υπογράφηκε, το έργο προχώρησε με την Περιφέρεια Ηπείρου να αναλαμβάνει τη εξεύρευση χρηματοδότησης του ερευνητικού προγράμματος με επίσημο τίτλο «Αποκατάσταση πέτρινου γεφυριού Κόνιτσας», το οποίο εντάχθηκε στο πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2007 – 2013 (Προσέγγιση Leader). Το έργο είχε προϋπολογισμό για την υλοποίηση του το ποσό των 63.000 ευρώ.

            Μέσω του ερευνητικού προγράμματος, διαπιστώθηκε σε ποια κατάσταση βρίσκεται το γεφύρι αλλά προέκυψαν και προτάσεις για παρεμβάσεις. «Έχουμε πολλά γεφύρια στον Δήμο μας, τα οποία εξάλλου συνδυάζονται με τις ιστορικές διαδρομές της Κόνιτσας, που έχουν σχέση με τον πολιτισμό και την παράδοση. Είναι λοιπόν χρέος μας και προς όφελός μας να τα συντηρήσουμε και να τα αναδείξουμε κι αυτό θα κάνουμε», είχε αναφέρει ο τότε Δήμαρχος Κόνιτσας ο κ. Ανδρέας Παπασπύρου.

            Όπως φάνηκε από την πορεία του έργου αυτού, με την χρήση ευρωπαϊκών πόρων από την πολιτική συνοχής, μπορούμε να δράσουμε προληπτικά για την συντήρηση των πολιτιστικών μας μνημείων και να αποφύγουμε την επόμενη κατάρρευση του αντίστοιχου γεφυριού της Πλάκας.

Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου « Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας»  είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Βιολογικός καθαρισμός Κόνιτσας: Υπάρχει κίνδυνος για την υλοποίηση του έργου;

-
2
Βιολογικός καθαρισμός Κόνιτσας: Υπάρχει κίνδυνος για την υλοποίηση του έργου;

Το σημαντικότερο έργο για την περιοχή της Κόνιτσας, που έχει ενταχθεί για την υλοποίηση του στο πρόγραμμα ΕΣΠΑ 2014 – 2020, αποτελεί ο βιολογικός καθαρισμός της πόλης. Μάλιστα, από το συνολικό προϋπολογισμό των έργων που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα ΕΣΠΑ 2014 – 2020 για την συγκεκριμένη περιοχή (9.117.682 ευρώ), η υλοποίηση του συγκεκριμένου έργου αφορά ποσοστό 93,58% του συνολικού προϋπολογισμού (8.532.974 ευρώ έχουν προϋπολογιστεί για το έργο αυτό). Επομένως, η όποια ωφέλεια από το ΕΣΠΑ 2014 – 2020 για την περιοχή της Κόνιτσας, συνδέεται σχεδόν εν συνόλω με την ολοκλήρωση αυτού του έργου.

Τι περιλαμβάνει το έργο

Μετά από επίμονη προσπάθεια ωρίμανσης των απαιτούμενων μελετών, υπεβλήθη στις 28 Ιανουαρίου 2019 στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ηπείρου «ΗΠΕΙΡΟΣ 2014-2020» η πρόταση υλοποίησης του έργου «Κατασκευή Δικτύου Αποχέτευσης Δ.Κ. Κόνιτσας και Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων Δήμου Κόνιτσας». Το έργο ως μέτρο στοχεύει στη βιώσιμη διαχείριση των αστικών λυμάτων της Δημοτικής Κοινότητας Κόνιτσας, καθώς η πόλη δε διαθέτει εσωτερικό δίκτυο ακαθάρτων, ούτε Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων. Ως εκ τούτου, θεωρήθηκε επιτακτική η ανάγκη άμεσης λήψης μέτρων, ώστε να αποκατασταθεί η οικολογική ισορροπία στην περιοχή.

 Το έργο αντιμετωπίζει αποτελεσματικά και οριστικά μια βασική και υψίστης προτεραιότητας ανάγκη των κατοίκων της περιοχής και απαίτηση δεκαετιών στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών οδηγιών για την προστασία των υδάτων. Πράγματι, όταν το έργο υλοποιηθεί, με βάση τις μελέτες που πραγματοποιήθηκαν για την υποβολή της πρότασης, θα εξασφαλιστεί η καλή ποιότητα των υδάτινων πόρων της περιοχής σε βάθος εικοσαετίας.

Εκτός από την εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων (μονάδα βιολογικού καθαρισμού) το έργο περιλαμβάνει και την κατασκευή δικτύου αποχέτευσης στην πόλη. Πράγματι, περιλαμβάνεται το εσωτερικό δίκτυο αποχέτευσης ακαθάρτων, το οποίο καλύπτει όλες τις περιοχές του οικιστικού ιστού Κόνιτσας, με δίκτυο αγωγών συνολικού μήκους 26.908 μέτρων και 1.560 συνδέσεις καταναλωτών. Κατά αυτόν τον τρόπο το συγκεκριμένο έργο θα επιλύσει το σοβαρότατο πρόβλημα της έλλειψης σύγχρονου αποχετευτικού δικτύου στην πόλη, επιτρέποντας την ολοκληρωμένη και ορθή διαχείριση των αστικών λυμάτων και επομένως, την αποτροπή των κινδύνων ρύπανσης, μόλυνσης και υποβάθμισης του περιβάλλοντος, με παράλληλη αναβάθμιση των συνθηκών εξυπηρέτησης των δημοτών.

Το έργο χωρίζεται σε τέσσερα υπό – έργα: στην «κατασκευή αποχετευτικού δικτύου Δημοτικής Ενότητας Κόνιτσας», προϋπολογισμού 5.350.806 ευρώ, στην «εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων (Ε.Ε.Λ.) του Δήμου Κόνιτσας» προϋπολογισμού 2.750.000 ευρώ, σε αρχαιολογικές έρευνες και εργασίες προϋπολογισμού 50.000 ευρώ, και στην μεταφορά του δικτύου του ΔΕΔΗΕ προϋπολογισμού 5.781 ευρώ.

Καθυστερήσεις στην υλοποίηση  

Ωστόσο η υλοποίηση του έργου εμφανίζει ήδη καθυστερήσεις, καθώς τα προβλεφθέντα χρονοδιαγράμματα δεν έχουν τηρηθεί. Το έργο είχε ημερομηνία εκκίνησης την 1.12.2019 και ολοκλήρωσης την 31.12.2022, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει υλοποιηθεί κανένα τμήμα του, με αποτέλεσμα δε να μην έχει καταβληθεί και κάποιο ποσό από την προϋπολογισθείσα δαπάνη. Συγκεκριμένα:

  • Για το υποέργο της κατασκευής του αποχετευτικού δικτύου, η τελευταία ενέργεια ήταν η έγκριση της διενέργειας του διαγωνισμού για την ανάδειξη του αναδόχου την 16.3.2020, ενώ θα έπρεπε ήδη από την 01.12.2019 να έχει υπογραφεί σύμβαση με τον ανάδοχο και το έργο να είχε ξεκινήσει να υλοποιείται.
  • Για τα υπόλοιπα υποέργα της εγκατάστασης της επεξεργασίας λυμάτων, των αρχαιολογικών εργασιών και της μεταφοράς του δικτύου τα πράγματα είναι σε χειρότερη κατάσταση, αφού μετά την ένταξη των έργων (17.4.2019) στο πρόγραμμα, ουδεμία περαιτέρω ενέργεια έχει γίνει, με προβλεπόμενη ημερομηνία υπογραφής της σύμβασης με τον όποιο ανάδοχο την 1.12.2019.

Το σημαντικό αυτό έργο εμφανίζει ήδη δέκα μήνες καθυστέρηση στην υλοποίηση του, χρονικό διάστημα που θα στερηθεί από το συνολικό χρόνο που έχει για την υλοποίηση του ο όποιος ανάδοχος αναλάβει την κατασκευή του. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν έχουν καν ολοκληρωθεί οι αρχαιολογικές εργασίες, που θεωρούνται πρόδρομος της κατασκευής του κυρίως έργου. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες από τις τοπικές αρχές για την πρόοδο του έργου, πριν η παρέλευση άπρακτου και άλλου χρονικού διαστήματος καταστήσει επισφαλή την υλοποίηση του.

Φώτης Πανταζής   

Αυτό το άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του έργου «Η Συνοχή δίπλα μας» με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα άρθρα των δημοσιογράφων στο πλαίσιο του έργου « Η Πολιτική Συνοχής δίπλα μας»  είναι ανεξάρτητα από τις απόψεις της ΕΕ και το περιεχόμενο δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

1...181920...55Σελίδα 19 από 55